Küresel alüminyum üretimi, milenyumun başından bu yana neredeyse üç katına çıkarken, bu büyümenin etkileri en belirgin şekilde kuru yük piyasasında hissediliyor. Deniz yoluyla taşınan boksit ticareti, geçen yıl yeni bir rekora ulaştı.
Ursa Shipbrokers’ın Uluslararası Alüminyum Enstitüsü (IAI) verilerine dayandırdığı analizine göre, küresel birincil alüminyum üretimi 2025 yılında yıllık bazda %1,1 artarak 73,8 milyon tona yükseldi ve tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu rakam, 2000 yılına kıyasla %199’luk bir artışa işaret ederken, alüminyumun ulaşım, inşaat, enerji altyapısı ve tüketim malları sektörlerindeki kritik rolünü bir kez daha ortaya koyuyor.
Bu büyümenin arkasındaki başlıca aktör ise Çin. Çin, 2000 yılından bu yana birincil alüminyum üretimini yaklaşık on altı kat artırarak küresel genişlemenin neredeyse tamamını yönlendirdi. Yüzyılın başında küresel üretimin yalnızca %11’ini gerçekleştiren Çin, 2025 itibarıyla payını yaklaşık %60’a, yani 44,2 milyon tona çıkardı.
Çin dışındaki bölgelerde üretim artışı ise oldukça sınırlı kaldı. 2000’li yılların başlarında istikrarlı bir artış görülse de, bu eğilim 2000’li yılların ortalarından sonra büyük ölçüde durdu. Böylece küresel alüminyum tedarik zinciri giderek Çin talebine daha bağımlı hâle geldi.
Birincil alüminyum üretimi, boksitten rafine edilen alüminaya dayanıyor. Üretim hacimleri arttıkça, hem ham maddeye hem de bu yükleri taşıyan gemilere olan talep de hızla yükseldi.
Ursa’nın tahminlerine göre, küresel deniz yoluyla taşınan boksit yüklemeleri 2025 yılında yaklaşık 246,6 milyon tona ulaşarak rekor kırdı. Bu, bir önceki yıla göre yaklaşık 42 milyon tonluk ya da %21’lik bir artış anlamına geliyor. Böylece boksit, son yılların en dikkat çekici kuru dökme yük kalemlerinden biri hâline geldi.
2016 yılında küresel boksit yüklemeleri yaklaşık 78,5 milyon ton seviyesindeydi. Bu tarihten bu yana hacimler yıllık yaklaşık %14 bileşik büyüme oranı kaydetti. Söz konusu artış, hem küresel alüminyum üretimindeki yükselişi hem de Çin’in ithal cevhere artan bağımlılığını yansıtıyor.
Arz tarafı ise büyük ölçüde birkaç ülke üzerinde yoğunlaşmış durumda. Gine, 2025 yılında küresel boksit yüklemelerinin yaklaşık %73’ünü karşılayarak dünyanın ve Çin’in ana uzun mesafeli tedarikçisi konumunu pekiştirdi. Avustralya yaklaşık %18’lik payla ikinci sırada yer alırken, bu iki ülke birlikte deniz yoluyla taşınan boksitin %90’ından fazlasını sağladı
Talep cephesinde ise Çin açık ara lider konumda bulunuyor. Geçen yıl kuru yük gemilerine yüklenen tüm boksit kargolarının tahmini %88’i Çin’e taşındı ve ülkenin dev alümina rafineri sistemini besledi.
Çin’in alüminyum üretimi, Pekin yönetiminin yıllık 45 milyon tonluk üretim sınırına çok yakın, hatta bazı verilerde bu sınırın hafif üzerinde seyrediyor. Bu nedenle alüminyum–boksit ticareti, küresel kuru yük piyasasında diğer segmentler daha yavaş büyüme gösterse bile, ton-mil talebinin temel itici güçlerinden biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: