İran’dan Hürmüz’de ateşkes ve geçiş kararı

İran, ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle yürütülen temaslar kapsamında, iki haftalık ateşkes süresince bazı şartlara bağlı olarak Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğine izin vereceğini doğruladı.

Pakistan arabuluculuğunda ateşkes

Pakistan hükümetinin arabuluculuğunda gerçekleştirilen son dakika görüşmelerinin ardından Trump, İran’ın 10 maddelik planı çerçevesinde iki hafta boyunca müzakerelere devam etmeyi ve yeni saldırılardan kaçınmayı kabul etti. İran ise saldırılarını durduracağını ve “İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde, teknik sınırlamalar dikkate alınarak” Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişe izin verileceğini açıkladı.

Açıklama Araghchi’den geldi

İran Dışişleri Bakanı Seyed Abbas Araghchi tarafından yapılan açıklama, Tahran’ın Beyaz Saray’ın diplomatik ilerleme sağlandığı yönündeki değerlendirmelerini ilk kez teyit etmesi açısından dikkat çekti.

Devrim Muhafızları sahada kalacak

Açıklama, İslam Devrim Muhafızları Ordusu’nun ateşkes sürecinde ve sonrasında da boğazdaki deniz trafiğini yönetmeye devam edeceğine işaret etti. Haftalardır, Devrim Muhafızları’nın Hürmüz’ün kuzeyinde, Qeshm ve Larak adaları arasında bir geçiş ücreti sistemi uyguladığı belirtiliyor. Sektör kaynaklarına göre en az 35 yabancı ticaret gemisi bu ücretleri ödeyerek boğazdan geçiş yaptı.

Çatışmalar süresince İran’ın, bu koridor dışında kalan gemilere yönelik saldırılar düzenlediği da kaydedildi.

10 maddelik plan ve kritik talepler

İran’ın ABD heyetine sunduğu 10 maddelik planın ikinci maddesinde Hürmüz Boğazı üzerinde kalıcı kontrol talebi yer alıyor. Listenin ilk sırasında ise ABD saldırılarının tamamen durdurulması bulunuyor.

Tahran ayrıca tüm yaptırımların kaldırılmasını ve nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin resmen tanınmasını talep ediyor. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Ofisi, ABD’nin planı prensipte kabul etmesini “büyük bir zafer” olarak değerlendirdi.

• Hürmüz Boğazı: Ateşkesin en kritik şartı, İran'ın küresel enerji geçişi için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden gemi trafiğine açması oldu.

• Süre: Anlaşma şimdilik iki hafta (14 gün) sürecek. Bu süre zarfında tarafların Pakistan'ın başkenti İslamabad'da daha kalıcı bir çözüm için masaya oturması bekleniyor.

• Lübnan İstisnası: İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu ateşkesin İran ile olan doğrudan savaşı kapsadığını, ancak Lübnan'daki Hizbullah'a yönelik operasyonların durmayacağını açıkça belirtti.

Tepkiler ve sahadaki durum

Ateşkes haberine rağmen İran ile İsrail arasında kısa süreli karşılıklı saldırılar devam etti. İsrailli yetkililer, ateşkesin Lübnan’da Hizbullah’a yönelik operasyonları kapsamayacağını açıkladı.

Piyasalar olumlu tepki verdi

Ateşkes beklentisi enerji piyasalarına da yansıdı. Brent petrol fiyatları varil başına 110 dolar seviyesinden 100 doların altına gerilerken, WTI petrol fiyatları yüzde 15 düşüşle 95 dolara indi.

ABD borsalarında ise vadeli işlemler yükseliş gösterdi. Dow Jones ve S&P 500 vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 2, Nasdaq vadeli işlemleri ise yüzde 3 oranında artış kaydetti.