Clarksons Research verileri: 2020’ler deniz ticaretinde “uzayan mesafeler” çağı
Clarksons Research’ün son verilerine göre, 2020’ler birçok nesildir ticari denizcilik için en sarsıcı on yıl olurken, küresel deniz ticaretinde ortalama taşıma mesafesi yaklaşık %10 arttı. Bu durum, ton-mil bazında gemi talebini ve sektör kârlılığını yukarı taşıdı.
Geçen yıl deniz yoluyla gerçekleştirilen ticaret toplam 68 trilyon ton-mile ulaşırken, taşınan yükün ton başına kat ettiği ortalama mesafe 5.262 deniz mili olarak kaydedildi. Bu da on yılın başına kıyasla %10’luk bir artışa işaret ediyor.
ABD’nin enerji ihracatındaki hızlı büyüme ve Gine’nin boksit sevkiyatları gibi yapısal gelişmeler bu eğilimi desteklerken; Rusya-Ukrayna savaşı, ABD-Çin ticaret gerilimleri, Panama Kanalı’ndaki kısıtlamalar ile Kızıldeniz ve Hürmüz’deki güvenlik krizleri gibi gelişmeler mesafelerin daha da uzamasına yol açtı.

Clarksons’ın analizine göre, 2020-2026 döneminde ton-mil büyümesinin %57’si (yaklaşık %18’lik artış) taşınan hacimden değil, ortalama taşıma mesafesindeki artıştan kaynaklanacak. Bu oran, 2000’ler ve 2010’lara kıyasla dikkat çekici bir sıçramaya işaret ediyor.
Kuruluş, son haftalık raporunda “Mevcut tabloda deniz taşımacılığı talebi, daha uzun rotaların avantajını yaşıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Tüm ticari denizcilik segmentlerini kapsayan ClarkSea Endeksi ise günlük 41.435 dolar seviyesinde güçlü seyrini sürdürüyor. Endeksin yıl başından bu yana ortalama değeri yıllık bazda %65 artış gösterdi.
Maritime Strategies International Direktörü Tim Smith, bu yılın başında yaptığı değerlendirmede, “Artan talep doğrudan kazançlara yansıdı. 2020’ler, gemi sahipleri için genel olarak kazançlı ancak aynı ölçüde istikrarsız bir dönem oldu” ifadelerini kullandı.
SSY Araştırma Başkanı Roar Adland ise sektörde yaşanan kesintilere dikkat çekerek, “Ocak 2020’de Covid ile başlayan ve altı yıl süren aksaklıkların ardından, analistlerin yalnızca arz-talep dengesi ve sınırlı piyasa duyarlılığının belirleyici olduğu eski günleri özlemesi anlaşılabilir” dedi.
Uluslararası Denizcilik Odası Başkanı Emanuele Grimaldi, jeopolitik dalgalanmaların artık istisna değil, kalıcı bir unsur haline geldiğini vurguladı.
Hanse Bereederung Direktörü Alex Karydis ise ticaretin kaybolmadığını, aksine yeniden şekillendiğini belirterek, “Bu dönüşüm; esnek tonaja sahip, emisyon performansını ve kiracı beklentilerini iyi analiz eden armatörleri öne çıkarıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Adhira Shipping & Logistics CEO’su Kaptan Pappu Sastry ise mevcut tabloyu “her seferin üzerine eklenen bir belirsizlik vergisi” olarak tanımladı. Sastry, “Sürekli bir parçalanma sürecindeyiz. Daha uzun ve öngörülemez rotalar, artan uyum yükleri ve hızla değişen sigorta ile savaş riski maliyetleri operasyonları doğrudan etkiliyor” dedi.

SeaThrew Marine Yönetici Ortağı Eman Abdalla da sektördeki değişimin geçici değil yapısal olduğuna dikkat çekerek, “Güvenlik ve dayanıklılık artık maliyet kadar belirleyici. Bu döngüsel değil, yapısal bir oynaklık ve oyunun kurallarını değiştiriyor” ifadelerini kullandı.
Abdalla’ya göre kriz dönemlerinde yükler ortadan kaybolmuyor, aksine daha uzun mesafelere taşınarak ton-mil talebini desteklemeye devam ediyor. “Eski yaklaşım oynaklığın geçici olduğunu varsayıyordu. Yeni gerçeklik ise oynaklığın iş yapma ortamının kendisi haline gelmiş olmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Yorumlar
Kalan Karakter: