banner191

banner148

banner179

banner176

08.11.2012, 23:52

ATATÜRK’ÜN KAPTANI KAPTAN MEHMET SAİT ÖZEGE

Kaptan Mehmet Sait ÖZEGE 1897- (1987) tarihinde İstanbul Beşiktaş’ta doğmuştur. Babasının adı İzzet Annesinin adı Şevkiye’dir. 22 Eylül 1322 (5 Ekim 1906) tarihinde Numeneiterakki mektebi iptidaisinden (ilk okulundan)  aliyyülala (Peki) derecesi ile 17 Teşrinievvel 1326 (30 Ekim1910) tarihinde Menbaülirfan mektebi rüştiyesinden (Orta okul) mezun olmuştur.13 Mart 1330 (26 Mart 1914) tarihinde Efkarı karibe  sefaini (gemileri) ikinci kaptanlarına mahsus programdan bilimtihan ibrazı ehliyet ve liyakat ederek şadetname (diploma) almıştır. 13 Şubat 1332 (26 Şubat 1917) tarihinde Efkarı karibe sefaini (gemileri)  süvarilerine mahsus programdan bilimtihan ibrazı ehliyet ve liyakat ederek şadetname almıştır.22 Kaninievvel 1336 (22 Aralık 1920) )  Efkarı baide (Uzak Yol) süvarilerine mahsus programdan bilimtihan ibrazı ehliyet ve liyakat ederek şadetname almıştır. 22 Teşrinisani 1340 (22 Kasım 1924) tarihinde bilimtihan baide süvariliğini şadetname almıştır.1911 yılında Armatöre ait Beykoz vapurunda başladığı meslek hayatına Hilal kumpanyasının Millet vapurunda 1913 yılında aynı kumpanyanın Güzel Girit vapurunda üçüncü kaptan olarak devam etmiş, 1914 yılından itibaren de aynı kumpanya ile bir başka kumpanya’ya ait Sabah vapurunda ikinci kaptan olarak çalışmıştır. Sabah Vapurunun Seyri Sefain İdaresi tarafından satın alınması nedeniyle Seyr-i Sefain İdaresine (Bu günkü Türkiye Denizcilik İşletmeleri) girmiştir. 9 Ağustos 1330 (22 Ağustos 1914) tarihinde Seyhun Vapurunun ikinci kaptanlığına atanmıştır. Kaptan Mehmet Sait Özege geçici olarak armatörlere ait Dubrovnik ve Kırlangıç gemilerinde çalıştıktan sonra İdareye ait Şam, Reşitpaşa, Akdeniz, gemilerinde ikinci kaptanlık yaptıktan sonra 10 Mart 1920 tarihinde Marmara gemisine süvari olarak atanmıştır. Daha sonra Cumhuriyet, Mahmut Şevket Paşa, Akdeniz, Ankara, Ege gemilerinde süvarilik yaptıktan sonra önce Ertuğrul Yatının Süvariliğine daha sonra Atatürk içir satın alınan Savarona yatını teslim heyetinde bulunmuş ve bu yatı Almanya’nın Hamburg Limanından teslim almış 01 Haziran 1938 tarihinde yurda getirmiştir.  Kaptan Mehmet Sait Özege 11 Kasım 1939 yılına kadar bu yatta süvari olarak çalışmıştır. Bu tarihten sonra’da Aksu gemisi ile Tırhan vapurunun kaptanlığını yapmıştır. Münakalat Bakanlığı’nca hazırlanan 16 Şubat 1942 tarihli yazıda Yüksek Denizcilik Mektebi Müdürü Sururi Devrimer’in Devlet Demir Yollarında bir göreve atanması nedeniyle açık kalan müdürlüğe, Tırhan vapuru Başkaptan’ı Sait Özege’nin vekâleten atanması talep edilmiş bu talep zamanın Münakalat vakili (Ulaştırma Bakanı) Fahri Ergin’in onayı ile yürürlüğe girmiştir. Bu onay üzerine Kaptan Mehmet Sait Özege 1 Mart 1942 tarihinde görevine başlamıştır. Bu görevi Zeki Sak’ın Müdür olarak atanması ile 16 Temmuz 1943 tarihine kadar son bulmuştur.

Kaptan Sait Özege 1933 yılında Savarona yatının kaptanlığına atandığı 1938 tarihine kadar S/S Ege gemisinde kaptanlık yapmıştır. S/S Ege gemisinin en büyük özelliği Atatürk’ün en çok bindiği gemidir. S/S Ege gemisi 1951 Haziran ayında bir sefer esnasında arızalanması sonucunda önce kadro dışı bırakılarak bilahare sökülmek üzere Cenova’lı hurdacılara satılmıştır.

Bir söylentiye göre de 21 Haziran 1934 yılında çıkan soyadı kanunu istinaden Sait Kaptan Ege gemisinden esinlenerek Ege adını soyadı olarak almak için müracaat ettiği zaman bu adın alındığını bu kişi ile yakın bir akrabalık bağı olmadığı içinde bu adı soyadı olarak almasının mümkün olamayacağı kendisine bildirilir Sait Kaptan bunun üzerine Özege olarak soyadı alır Ege soy soyadını alan kişi ise aynı geminin orkestrasını yöneten keman sanatçısı ve tangoları ile meşhur Fehmi Ege’dir.

Kaptan Mehmet Sait Özege Savarona yatının Süvariliğinden ayrılmasına rağmen zamanın Genel Müdürü İbrahim Baybora Münakalat Bakanlığı’na gönderdiği 25 Nisan 1941 tarihli yazıda; Savarona’nın emin bir malle nakli esnasında lazım gelen tedbirler alınmıştır. Yalnız geminin eski baş kaptanı Sait Özege’nin gemiyi kullanmakta daha fazla meleke ve kudreti itibariyle buraya başkaptan olarak tayinini muvafık mütalaa etmekteyim. Makamı Devletlerince ve Riyaseticumhur makamınca da tensip buyrulduğu emri iradeleri maruzdur diyerek Kaptan Mehmet Sait Özege Savarona yatının Süvariliğine tekrar atanmasını talep etmektedir. Bu yazı Kaptan Mehmet Sait Özege'nin disiplinli çalışması, engin bilgisi ile herkesin takdirini, sevgisini ve saygısını kazandığının bir ifadesidir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin Amerika Birleşik Devletleri’ndan Marshall yardımı çerçevesinde satın aldığı S/S Tarsus gemisini Türkiye’ye getirmek amacıyla Kaptan Mehmet Sait Özege görevlendirilir. İkinci Kaptan Fazıl İslam Gemiyi teslim aldıktan sonra Türk Bayrağını çeken 3. Kaptan Mümtaz Dikerdir.    S/S Tarsus 1931 yılında "New York Shipbuilding Co.1" tarafından "American Export linesi New York" için yapılmıştır. Gemi,  Exochorda adıyla denize indirilmiş olup, 879 yolcu kapasitelidir. Geminin boyu 140 metre, eni 19 metre. Su kesimi 8,3 metredir.  5659 Net ton 9298 Groston ağırlığında 7200 HP steam türbinli ana makinesi vardır. Önceleri yolcu ve yük taşıyan Exochorda, 27 Aralık 1940 tarihinden itibaren "Harry E. Lee-AP17" adıyla Amerika Birleşik Devletleri Kara Kuvvetleri emrine verilmiştir. İkinci Dünya Savaşı boyunca lojistik hizmetlerde kullanıldıktan sonra 9 Mayıs 1946'da Baltimore'da Toothshipyard tersanesine bağlanıp servis dışı bırakılmıştır.16 Nisan 1948 tarihinde Türkiye tarafından satın alınıp Önce Edirne adı verilmesi düşünülürken Türkiye’nin geçmişteki renkli politikacılarından Kasım Gülek’in önerisi ile S/S Tarsus ismi verilmiştir.  Kaptan Necdet Or ile özdeşleşen S/S Tarsus 14 Aralık 1960 tarihinde Paşabahçe açıklarında Yunan bandıralı World Harmony ile Yugoslav bandıralı Peter Zoranic adlı iki tankerin çarpışmasının ardından, yanarak sürüklenen Zoranic, o gün İstinye Tersanesinde tamirden çıkan ve tersane açıklarında demirleyen S/S Tarsus Gemisi'ne çarpar, birlikte yanmaya başlar yangın neticesinde hurdaya dönen S/S Tarsus 6 Kasım 1961'de hurda demir fiyatına yüzer halde İtalyanlara satılmıştır.

Kaptan Mehmet Sait Özege rahatsızdır rahatsızlığı ciğerlerindendir. Devamlı tedavi görmekte ve istirahat etmektedir. Görevine döndüğü zamanda ancak kısa mesafelerde kaptanlık yapmasına izin verilmektedir. Bu rehasızlığı o kadar artmış olacak ki onu Yakacık Sanatoryumunda yaklaşık 5 ay kadar yatmasına sebebiyet vermiştir. Bir başka sağlık raporunda denizde çalıştırılmaması büro hizmetlerinde görevlendirilmesinin daha iyi olacağı belirtilmiştir. Bu şartlar altında kalan Kaptan Mehmet Sait Özege 25 Mayıs 1953 tarihinde emekli olmuştur. Emekli olmasına rağmen denizden ayrılmamış ilk başladığı gibi armatörler ait Barbaros tankerinde çalışmaya başlamıştır. Emekliliğinden yaklaşık bir yıl sonra, 29 Mayıs 1954 tarihinde devrin Cumhurbaşkanı Celal Bayar’a yazdığı bir mektupta özetle şöyle diyor “ Pek aziz büyüğüm uzun yıllardır hakkımda lütfen izhar buyrulan yüksek i’timat ve teveccühünüzden cesaret alarak hen en derin kalbi tazimlerimi ve hemde kırk iki yıllık denizcilik hayatımda şahsı için kimseyi ta’ciz etmemiş ve karşılaştığı vaz’iyeti yalnız zati devletinize arz edebileceğimi düşünerek Ankara’ya geldim. Yüksek meşguliyetinizden dolayı görüşme imkânım olmadı. Otusdokuz sene  temiz bir sicil ile şerefli vazifeler ifade ettiğim (Osmanlı Seyrisefain-Denizcilik Bankası)ından geçen yıl geçen yıl  şahsıma ait sebeplerle ve isteğimle emekliye ayrıldım. Bir yıl kadar hususi bir firmaya ait (Tanker) ile petrol nakliyesinde b ulundum. Fakat, Bahriahmer, Hint Okyanısu, Basra Körfezinin sert iklimiyle petrol tebehhüratının sıhhatım üzerinde yaptığı menfi te’sir yüzünden bu vazifeden ayrılmak mecburiyetinde kaldım. İhtisasım dahilinde bir vazife için siyasetinize iltica ediyorum.” Kaptan Sait Özege’nin bu mektubu 7 Haziran 1954 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği aracılığı ile Denizcilik Bankası T.A.O Genel Müdürü Yusuf Ziya Öniş’e gönderilmiştir, Gönderilen mektupta İhtisas dahilinde bir vazifeye tayinine dair İstanbul’dan Kaptan Sait Özege imzasıyla gelen mektup ilişik olarak saygılarımla taktirinize sunulmuştur. İfadesi yer almaktadır. Bu mektuba ilişkin olarak Denizcilik Bankası T.A.O Denizyolları İşletmesi Müdürü Zeyyat Parlar ve Şilepcilik İşletmesi Müdürü Asım Alnıak Genel Müdürlüğe birlikte yazdıkları 17 Kasım 1953 tarihli yazıda; Özetle   ” İşletmelerimiz için avarya işlerinin arzettiği ehemmiyet ve nezaket karşısında kaza Tahkik komisyonunun takviyesi ve mesaisine yeni bir istikamet verilmesi lüzumu yüksek tekdir ve tensiplerinize iktiran etmiş ve bu komisyon Nesuhi Özok’un Başkanlığı’nda çalışmalarına başlamış bulunmaktadır. Bu gaye ve hedefe muvazi olarak komisyona devamlı çalışması mümkün görülen bir azanın katılması çok faydalı olacağı mütalaa edilmiştir. Camiamıza otuz sene kaptanlık etmiş ve halen emekliye ayrılmış bulunan Sait Özege’nin mesleğindeki imtiyazile bu işimizde verimli olacağı düşünülmüştür.25 TL yevmiye ile Tahkik komisyonuna tayinini “ talep etmişlerdir. Söz konusu Talep 18 Kasım 1653 tarihinde Genel Müdür Yusuf Ziya Öniş onayı ile 20 Kasım 1953 tarihinde görevine başlamıştır. Her yılsonunda bu görev yıllık olarak uzatılmıştır. taki vefat ettiği 04 Ekim 1957 senesine kadar sürmüştür. Kaptan Mehmet Sait Özege rahatsızlığı devam etmiş, 11 Eylül 1957 tarihinde verilen bir Sıhhı Kurul Raporunda “ Yapılan muayene ve tetkik sonu tromboza bağlı sağ taraf hemiparezisi tesbit edilmiş olup, şimdilik bir ay müddetle denizde olmamak üzere bir vazifede çalışması ve sonunda tekrar tetkik için gelmesi icap ettiğini bildirir kurul raporudur.” ifadeleri yer almaktadır. O s ırada M/V Akdeniz gemisinde görevli olan Kaptan Mehmet Sait Özege 04 Ekim 1957 tarihinde hakkın rahmetine kavuşmuştur.19.12.1338(1922)-23.08.1339(1923) tarihleri arasında İstanbul’da Milli Mücadeleye hizmeti bulunan uzun yıllar Büyük Kurtarıcı Atatürk’ün kaptanlığını yapan ve denizciliğe kaptanın yetişmesinde büyük emekleri olan disiplini çalışması ile herkesin takdiri kazanan Kaptan Mehmet Sait Özege’yi rahmet ve minnetle anıyorum mekânı cennet olsun.

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yorumlar (3)
Müh.Kaptan Refik Akdoğan 7 yıl önce
1944 yılı yazında staj için gittiğim M/T AKAR tankerinin suvarisi Sait Özege idi. İlk tanıdığım ticaret gemisi kaptanıydı. Çok disiplinli ve otoriter bir gemi kaptanıydı. Özgeçmişinden anladığımız kadarıyla ruştiye yani orta okul möezunuı olduğu halde uzakyol kaptanlık ehliyetini alabilmişti.Üzüldüğüm nokta emekli ve ciğerlerinden hasta olduğu halde geçinmek için çalışmak zorunda olmasıydı.Şimdi de farklı bir durum yoktur.Kaptan Sait Özege ile sonraları birçok gemide çalıştım. Olağanüstü derecede denizci bir kaptandı.Deniz aşığı idi. Kendini çok iyi yetiştirmişti. Meslek bilgisi çok iyi idi. Sert mizaçlıydı ama bizlere çok şey öğretmiştir. Nur İçinde yatsın. Mekanı cennet olsun. www.refikakdogan.com
Müh.kaptan Refik Akdoğan 7 yıl önce
Sayın Ali Bozoğlu'nun Kaptan Sait Özege için yapmış olduğu araştırma nedeniyle onu kutlarım. Hiç bu kadar ayrıntılı olarak rahmetli Sait Özege hakkında bilgi edinmemiştim. Kutlar böyle güzel araştırmalar bekliyoruz. Örneğin 1942 yılında Struma olayında, gemide bulunan Musevilerin Türkiye'ye iltica etmeleri red edilince gemi bir romorkör yedeğinde Karadeniz'e çıkarılmış ve o orada kendi halinde bırkılşmış olduğu doğru mudur? Geminin ana makinesi çalışmadığı halde kim emir verdi de Struma Karadeniz'e çıkarıldı. Kılavuzluk ve romorkörcülük kayıtlarında böyle bir kayıt var mıdır? Sevgiler. www.refikakdogan.com



murat birecik 7 yıl önce
değerli bozoğlu,



seni, bir televizyon programında görmek istiyorum...



bundan da öte, trt'nin kanallarında ''türk denizcilik tarihi''

adında bir program yapmanın sağlanmasını, makam'a arz edeceğim.



seni çok seviyorum.



murat birecik
25°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
DenizHaber.Com Tema güncellemesi yaptık. Yeni site dizaynımızı nasıl buldunuz?
DenizHaber.Com Tema güncellemesi yaptık. Yeni site dizaynımızı nasıl buldunuz?