Yaptırımlar Rusya’nın “Gölge Filo” Yapısını Değiştiriyor

Denizcilik analiz şirketi Windward, Batılı ülkelerin devletsiz ve sahte bayraklı tankerleri hedef alan müdahalelerinin Rusya’nın petrol ihracat lojistiğinde önemli bir dönüşümü hızlandırdığını açıkladı. Şirkete göre önümüzdeki aylarda en az 120 yaptırım altındaki tankerin Rus siciline yeniden kaydedilmesi bekleniyor. Sahte bayraktan Rus bayrağına geçiş Windward’ın değerlendirmesine göre, yönetim baskısı ve son haftalarda dokuz devletsiz tankerin durdurulmasının ardından çok sayıda gemi Rus bayrağına geçmeye başladı. Mayıs 2025’ten bu yana takip edilen yaklaşık 70 “gölge filo” tankeri yeni bayrak olarak Rusya’yı seçti; bunların 40’ı ise ABD, İngiltere ve Fransa’nın Aralık ayında sahte bayraklı gemilere el koyma ve alıkoyma girişimlerinden sonra tespit edildi. Clarksons Research verileri de eğilimi doğruluyor. Son 12 ayda Rus bayrağı kullanım oranı yüzde 25’in üzerinde artış gösterdi. Geçtiğimiz hafta Akkord, Saga ve Topaz isimli üç tanker de sahte kayıtlardan çıkarak Rus bayrağına geçti. Devletsiz gemiler ve hukuki koruma arayışı 2025 boyunca İran, Venezuela ve Rus petrol ticaretine karışan 300’den fazla tanker, sık sık bayrak değiştirerek faaliyet yürüttü. Batı’nın baskıları sonucunda bazı gemiler izin veren sicillerden silindi ve fiilen “devletsiz” hale geldi. Bu durum gemileri denizde hukuki açıdan savunmasız bırakırken, Rusya’ya yeniden bayrak tescili uluslararası denizcilik hukuku kapsamında asgari yasal koruma sağlıyor. Yeniden Rus bayrağına geçen tankerlerin yaklaşık yarısının devlet kontrolündeki Sovcomflot ile bağlantılı olduğu belirtiliyor. Windward verilerine göre Rusya ile ticaret yapan ve uzunluğu 180 metreyi aşan yaklaşık 120 tanker Botsvana, Guyana, Gine ve Madagaskar dahil 19 farklı sahte sicil bayrağı taşıyor. Bu gemiler, yaptırımlardan kaçınmaya çalıştıkları gerekçesiyle izlenen 650’den fazla tankerlik daha geniş filonun parçası. Avrupa’dan yeni yaptırım sinyali 26 Ocak’ta yayımlanan ortak Avrupa hükümetleri açıklamasında, geçerli belgesi veya uyruğu bulunmayan gemilere karşı önlemlerin artırılacağı ve devletsiz gemilere yönelik yaptırım riskinin büyüdüğü vurgulandı. Avrupa Komisyonu’nun hazırladığı 20. yaptırım paketinin kabul edilmesi halinde baskının daha da artması bekleniyor. Plan kapsamında Rus ham petrolüne uygulanan fiyat tavanının kaldırılması ve yerine Rus petrol ihracatıyla bağlantılı denizcilik hizmetlerine tam yasak getirilmesi gündemde. Tanker brokeri Poten & Partners uzmanları, söz konusu adımın Kremlin üzerinde ek ekonomik baskı oluşturacağını ve Rusya’nın petrol taşımacılığında büyük ölçüde “kara/gölge filo”ya bağımlı hale gelebileceğini ifade ediyor.