Tuzla'da 54 gemi siparişi iptal edildi

Tuzla'da 54 gemi siparişi iptal edildiSon yılların en dinamik ve işlerin en çok olduğu sanayi alanlarından olan tersaneler de global krizin etkisi altına girdi. Global kriz gemi inşa sektörüne de sıçradı. Dünya ticaretinde gerileme beklentisi içerisinde olan armatörler, siparişlerini bir bir iptal ediyor. Son yıllarda dünyanın dört bir yanından aldıkları siparişlerle dikkat çeken Türk tersaneciliğine dönük şu ana kadar 54 gemi siparişi iptal edildi, 70'in üzerindeki gemi projesi de durduruldu. Yaşanan talep daralmasının 3 milyar doları bulduğu hesaplanıyor. Uluslararası ticaretteki gerileme beklentilerinin sonucunda, dünyanın önemli üretim bölgeleri ile birlikte Türkiye tersaneciliğinde de ciddi bir üretim düşüşü yaşanmaya başlandı. Aldığımız bilgilere göre hali hazırda 54 gemi siparişi iptal edildi, 70'in üzerinde geminin yapımı ise donduruldu. Yaşanan sipariş iptallerinin faturasının 3 milyar doları bulduğu hesaplanıyor. Uluslararası deniz taşıma şirketleri, 67 ay öncesine kadar gemi inşası için adeta yarışıyordu. Bugün ise tablo tersine döndü. Siparişlerin durduğu, yeni inşa gemilerin dahi filolarını seferlerden kaldırmaya başladığını söyleyen Gemi Sanayicileri Derneği ( GESAD ) 50 Ekonomist 30 Kasım 2008 Genel Sekreteri Mustafa Ünar, krizden tüm denizcilik sektörünün nasibini aldığını ifade ediyor. 2008 yılı başında Türk tersanelerine toplam 249 gemi siparişi yapıldı. Bu rakam Türk tersaneciliğini, dünya sıralamasında Çin, Güney Kore ve Japonya'dan sonra dördüncü sıraya taşıdı. Ancak yaşanan gelişmeler, beklendiği gibi gerçekleşmedi. 125 gemi inşa edildi Halihazırda Türkiye'nin iptal ve dondurulan siparişler nedeniyle bu yıl 125 gemi inşa edeceği belirtiliyor. GESAD Genel Sekreteri Ünar, bu konuda şu değerlendirmeleri yapıyor : "Gemi inşa sanayimiz, 12 ay öncesine kadar parça bazında gemi inşada dünyada dördüncü sıraya kadar yükselmiş, tersaneleri 2010 yılı sonuna kadar dolu olan bir ülke konumundaydı. İhtisaslaşma sağlanmış bu sektörde, aranır ülke haline geldik. Kaliteli gemi ve yat inşa ediyoruz. Yerli ürün payını arttırma ve teknolojimizi geliştirme çalışmaları yapılıyor. Ancak yaşanılan krizde gemi sanayisi en büyük darbe alan ve alacak olan endüstriyel faaliyetlerin başında geliyor. " Şu an siparişlerin durduğu tersanelerde, özellikle çoğunluğu taşeron şirketlerde olmak üzere işten çıkarmaların kasım ayı ortalarında 6 bin kişiyi aştığını ifade eden Ünar, "Ancak kriz sonrası düzelen ekonomilerde'yeni talep oluşumu'önemli rol oynayacak. Üretimde kalite faktörü daha etkin olacak. Bu dönemde eğitimli ara eleman açığımızı kapamalıyız " diyor. 3,5 milyar $'lık ihracat Türk gemi inşa sanayinde tersanelerimiz yılda; 10 milyon DWT bakım onarım, 1 milyon 800 bin DWT'luk yeni gemi inşa, 600 bin ton çelik işleme ve 80 bin DWT " a kadar yeni gemi inşa olanak ve yeteneğine sahip. Tuzla'da eni 80 metre, boyu 355 metre ve 300 bin DVVT'luk gemi havuzlama olanağı bulunan dünyanın en büyük yüzer havuzuna sahip tersanelerimiz, 100 bin DWT'a kadar kaldırma kapasitesine sahip çeşitli büyüklüklerde yüzer havuz ile hizmet veriyor. Epoksi ve kromnikel tanklı petrol ve ürün tankerlerinden ağır yük gemilerine, çok amaçlı konteynır gemilerinden araştırma gemilerine ve mega yatlara kadar birçok türde geminin inşa edildiği tersanelerimizden, 19982002 yılları arasında 56 gemi, 20032007 yılları arasında ise 183 gemi üretilerek ihraç edilmiş bulunuyor, ihracat rakamlarının ise 2002 yılında 231 milyon dolarken. 2007 yılında yeni gemi ve bakım onarımlarla birlikte 3. 1 milyar dolara yükseldiği, bu yılın temmuz ayı verilerine bakıldığında ise 3. 5 milyar dolara ulaştığı görülüyor. Ancak son aylarda sektörde durgunluk yaşanıyor. 20 bin kişi işsiz kalacak Geçtiğimiz günlerde Gemi İnşa Sanayicileri Birliği'nin (GİSBİR) Denizcilik Müsteşarlığına sunduğu "Global Finansal Krizin Türkiye Gemi İnşa Sanayi Üzerindeki Olumsuz Etkileri" başlıklı raporu da bunu destekliyor. Rapora göre, krizde sektöre yönelik önlemler hızla devreye sokulmazsa bazı tersanelerin kapanma noktasına geleceği ve yeni tersane yatırımlarının duracağı vurgulanıyor. 2002'de 13 bin kişinin istihdam edildiği sektörde bugün doğrudan 34 bin, yan sanayiyle birlikte yaklaşık 100 bin kişi çalışıyor. Ancak kriz önlemleri alınmazsa, 20 bin çalışanın işini kaybedeceği üzerinde de duruluyor. Mega yatta dördüncü Yat inşasında Türkiye, artık bir dünya markası haline gelmiş bulunuyor. Mega yat ve yat siparişi alan ülkeler sıralamasında dünyada 4'üncü konumda bulunan Türkiye'nin geçen yıl 2 milyar dolara yakın yat ihracatı yaptığı belirtiliyor. Krizin etkisinin ise yat sektöründe daha çok iç piyasada durgunluğa neden olduğu ifade ediliyor. Krizin etkilerini yaklaşık 23 yıl öncesinden hissetmeye başladıklarını söyleyen Ege Yat Genel Müdürü Sedat Üstündağ, şunları belirtiyor : " Türkiye iç piyasası ve ekonomisindeki aşırı dalgalanmalar ve marinalardaki yer yokluğu nedeniyle zaten etkilenmiştik. Şu anda ağırlıklı olarak yurt dışına satış yapıyoruz. Üretmekte olduğumuz teknelere özellikle Hollanda, Almanya ve Avusturya bölgelerinde yaşayan yelkencilerin ilgisi büyük. Yurt içindeki dalgalanmaları, yurt dışından gelen siparişlerle atlatmaya çalışıyoruz. Krizin çok uzun süre sürmeyeceğine inanıyoruz ve bu süreç sonuna kadar yeterli miktarda siparişle durumu en az kayıpla atlatmayı umut ediyoruz. "Endeks DüşüyorÖte yandan deniz ticaretinde de düşüş yaşanıyor. Dünyada uluslararası ticaretin yüzde 90'lık kısmı deniz yoluyla yapılıyor. Deniz taşımacılığında en doğru değerlendirme ölçümü ise deniz kargo taşımacılığı fiyat endeksi olan Baltic Dry lndex. Bu endeks, bir fiyat endeksi gibi görülse de uluslararası ticarette arztalep konjonktürünün yansıması anlamına da geliyor. Ticaret canlanır gemi talebi artarsa endeks yükseliyor ; talep düşerse endeks düşüyor. Endeksin 11 Ocak 2008 günü ABD ve Çin'de ekonomik büyümenin yavaşlamakta olduğu haberiyle 384 puan birden düşerek, 1989'dan bu yana en sert düşüşü yaşadığı belirtiliyor. Krizin sinyallerinin bu tarihte verildiğini kaydeden sektör temsilcileri, " Dünya deniz taşımacılığı Mayıs 2008'den itibaren yeniden bir düşüş trendine girdi. Düşüş, 2008 Eylül başından ekim başına kadar yüzde 52. 75 oldu. Endeks ekim sonu itibariyle ise 925 puana düştü. Tabana yaklaşan düşüş, 17 Kasım itibariyle hala zorluyor ve endeks 836'lara geriledi " diyor.  80 tersane varTürk gemi inşa sanayinin 2003 yılında hızlı bir büyüme içine girdiği, 45 şirketin faaliyet gösterdiği sektörün yeni tersane alanları ile hareketlilik kazandığı belirtiliyor. Türkiye'de 2002 yılında 37 olan tersane sayısının, 2008 Temmuz ayı itibariyle 84'e ulaştığı gözleniyor. Türkiye'de gemi sanayindeki gelişmenin bir yandan tersanelere yapılan yatırımları arttırdığı bir yandan da tersane sayısının Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine ulaşmasına neden olduğu ifade ediliyor. Tersanelerin 550 bin dwtton olan proje kapasitesinin de yaklaşık dört kat artarak 2 milyon dvvttonu bulduğu kaydediliyor.