Tüm gemilerin boyasını değiştirtti….

Norman Wilkinson    O bir denizcilik (Maritime Painter) ressamı idi.  Tüm gemilerin boyasını değiştirtti….  Çanakkale savaşlarını anlatan çok sayıda hatırat ve araştırma eseri neşredilmiştir. Yine Çanakkale savaşlarına ait yüzlerce fotoğraf vardır. Ressamlar bu fotoğraflardan esinlenerek karakalem, suluboya ve yağlıboya tablolar yapmışlardır. Çanakkale “Dardanelles” adıyla unutulmaz bir savaş anısı olmuş ve I. Dünya Harbi’nden bugüne hep onur, gurur ve yürekleri parçalayan etkisini sürdürmüştür. Bu savaş sahnelerine tanık olan fotoğrafçılara karşın, ressam ve yedek subay Norman Wilkinson tanık olduğu savaş sahnelerini tablolarına yansıtmış ve bu tablolarını anılarını içeren eserinde yayınlamıştır. Aklında deniz yedek subayı olarak bir yardımcı gemiyle Saroz Körfezi’nden karaya akın eden İngiliz askerlerini ve gemieri izlemek gibi bir düşünce de yoktu. Ama askere alındı ve deniz yedek subay olarak savaşın çirkin yüzünü tanıdı.. Ancak suüstü gemilerinin Alman denizaltılarına yem olmalarından öylesine etkilendi ki, denizaltıların periskoplarından suüstü gemilerini görmelerini yanıltacak bir boyama tekniği yarattı. Buna “Dazzle Ships” dediler ve radar keşfedilip gemilerde kullanılmaya başlayıncaya kadar binlerce gemi, ister harp gemisi, ister ticaret gemisi oluşun hepsi acayip şekillerde ve renklerde boyandılar.. Bir Müttefik konvoyu ve Dazzle boyalı gemiler İngiliz Kanalı’nda.. Sanatçının, Çanakkale konulu suluboya tabloları ve karakalem çizgilerinden oluşan çalışmaları Londra’da Imperial War Museum koleksiyonunda yeralmaktadır. Denizden bakarak tanık olduğu gözlemleri, dehşet verici facialarla yüklü Çanakkale Savaşının sadece çıkarma sahnesini nakleder. Norman L. Wilkinson  24 Kasım 1878’de İngiltere Cambridge’de doğdu ve 92 yaşında 31 Mayıs 1971’de vefat etti. Yağlıboya, çoğunlukla suluboya ve renkli kalem çalışmalarıyla ünlü bir ressamdı. En önemli özelliği denizlerin ve gemilerin ressamı oluşuydu. Aynı zamanda çok albenili ve kendi kişiliğini yansıtan posterler boyadı. I.Dünya Harbi yıllarında harp gemilerinin kolay hedef olmalarını önlemek amacıyla kamuflaj sanatını yarattı. Kayıtlara “Dazzle Painting” veya  “Dazzle Camouflage” olarak geçen “Alaca Bulaca Boyama Tekniği” Norman Wilkinson’un buluşudur ve tüm dünya harp araçlarında kamuflaj tekniği olarak günümüzde bile kullanılmaktadır.Öğrenim yıllarında Hertfordshire’deki Berkhemsted Okulu’na gitti ve Londra’daki St.Paul’s Cathedral’in korosunda yeraldı. Sanata yönelişi ve ilk eğitimleri, sonraki yıllarda sanat öğretmeni olarak yeralacağı Portsmouth ve Cornwell ve Southsea Sanat Okulları sayesinde gelişmiştir. Denizler ressamı Louis Grier atölyesinde yeni gözlemler ve deneyimler kazanmıştır. 21 yaşında Paris akademik şekiller çizimi eğitimini takibeden dönemlerde giderek denizler, gemiler asıl çalışma alanı haline gelmiştir. İlk eserleri Illustrated London News dergilerinde yayınlandı ve müteakip senelerde bu dergide çalışmasını sürdürdü. Yaşamı boyunca Londra ve Kuzey Batı Demiryolları ile Londra Midland ve İskoçya Demiryollarını manzaralarla resmeden üretken poster sanatçısı oldu. Bir Fener İşaret gemisi yakından geçen bir yolcu gemisi..Eser:Norman Wilkinson Denizle seyahate aşıktı ve İspanya, Almanya, İtalya, Malta, Yunanistan, Aden, Bahama Adaları, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Brezilya’ya denizyoluyla ve trenlerle eklediği pek çok seyahatler gerçekleştirdi. 1915 Haziran ayından başlayarak İngiltere Kraliyet Gönüllü Yedek Subayı olarak denizaltı karakol ve gözetleme göreviyle Gelibolu Yarımadası’nda, Çanakkale Boğazı’nda ve Cebelitarık’daki görevlerde bulundu. 1917 başlarında HMNB Devonport mayın arama tarama gemisinde görev üstlendi. Alman Denizaltıları İngiliz ticaret gemilerinden oluşan konvoylara ve harp gemilerine başarılı torpido hücumlarıyla, bazen günde sekiz gemi batırır hale gelmişlerdi. Norman Wilkinson düşman denizaltılarının suüstü gemileri hedef alırken, yanılmalarının imkanlarını aradı. Suüstü gemilerinin saklanması ancak bacasından koyu dumanlar çıkartması sayesindebirsüre mümkün olabiliyordu. Aksi halde saklanmanın imkansız olduğunu görerek “Periskoptan bakıldığında bir suüstü gemisinin fark edilmesini zorlaştırmak ve hatta şaşırtmak mümkün müdür?” sorusuna cevap ve çözüm aradı. Bulduğu cevap, gemileri şaşırtıcı çizimlerle ve renklerle boyamaktı. İlk deneylerini içeren planlarını ve tasarımlarını İngiliz Deniz Kuvvetleri üstmakamı olan British Admiralty’e sundu ve gördüğü büyük olumlu cevap ile Royal Academy of Arts- Kraliyet Sanat Akademisi içinde kurulan stüdyolarda deniz araçlarının kamuflaj biriminden sorumlu olarak göreve getirildi. Kendisiyle birlikte emrinde iki düzineye yakın ressam ve öğrenci çalışmaktaydı. Bu çalışmalarda Alaca Bulaca boyama tekniğiyle gemilerinboyama modellerini şaşırtıcı şekilde değiştirdikleri gibi, stüdyoda kurulu bir periskop ile bu modelleri değerlendirdiler. Böylece İngiliz Donanması’na ait tüm gemiler ve ticaret gemileri “Dazzle Painting” (1)denilen şaşırtıcı renklerle ve şekillerde boyanırken, yarattığı Alaca Bulaca şaşırtıcı boyama tekniğinin etkisi ABD’ye kadar yayıldı. 1918 başlarında ABD Deniz Kuvvetleri için Washington’a davet edildi ve konusunda danışman olarak atandı. Burada Lloyd A.Jones, Everett Warner ve Harold Van Buskirk’in başında bulunduğu benzer kamuflaj ünitinde danışman olarak yer aldı. Dazzle boyalı ticaret gemilerinden biri. Norman Wilkinson’un Dazzle Tekniği ile Dazzle boyanmış olan bir ABD Kruvazörü Norman Wilkinson II. Dünya Harbi patlak verdiğinde, İngiliz Hava Kuvvetleri’de yine kamuflaj departmanına danışman olarak atandı. 1971’de vefat eden sanatçının tablolarının önemli kısmı Imperial War Museum’da, Greewich’deki Royal Maritime Museum’da sergilenmekte ve özel koleksiyonlarda yer almaktadır. Swan yolcu gemisi ve yelkenliler. Eser: Norman Wilkinson. Norman Wilkinson bir eserinde Avusturalya ve Yeni Zelanda - Anzak askerlerinin kaderlerini de anlatmışır. Nitekim kaç kıta ötesinden Gelibolu Yarımadası’na gelerek savaşan Anzak’lar, günümüzde Avusturalyalılar ve Yeni Zelandalılar tarafından her sene daha büyük bir heyecanla anılmaktadırlar. Çanakkale Savaşı’na ait hatıratlarda veya sair belgesel yapıdaki eserlerde yazar bir siyasi ise israrcıdır ve ifadeleri çoğukez taraflıdır. Eğer bir asker ise, savaşı kanla tanımlar. Herikisinde de sadece zaferi elde etmek için yapılan savaşlar vardır. Oysa savaş sahnelerine tanık olan kişi bir ressam ise, sonu ölüm olabilecek bazı facia anlarını, sanatçı kişiliğiyle, hatta çok ıstıraplı olsa da güldürü tarzıyla vermesi şaşırtıcı olabilir. Norman Wilkinson Türklerin vatanlarını korumak adına sadece askerinin değil, kadın erkek köylüsünün de silaha sarılışını saygıyla belirtir. “Onlar vatanlarını korumaya çalışıyorlarken, biz onların topraklarını işgale gelmiştik” diyecek kadar insan yönünü ortaya koyar. “O topraklarda vatanlarını bukadar çok seven Türklerden başka bir ulus olamaz” diyecek kadar bir gerçeği, “Allah” kelimesini Türkçe kullanarak anlatır. Yaşamının barış yıllarında yine hep denizerle ilgili eserler yaratmıştır. Osman ÖNDEŞ