Trump'ın İran'a yönelik baskısı tanker piyasasını bozdu

İran Çevresindeki Gerilim, Denizcilik ve Enerji Piyasalarında Oynaklığı Artırıyor ABD Başkanı Donald Trump’ın hem ekonomik hem de askeri tehditlerini sertleştirmesi, özellikle tanker piyasasında belirsizlikleri derinleştiriyor. Trump, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran ile ticari ilişki yürüten ülkelerden ABD’ye ithal edilen tüm mallara yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Başkan, kararın “nihai ve kesin” olduğunu vurguladı. Açıklama, İran’da son haftalarda artan iç huzursuzluk ortamında geldi. İnsan hakları örgütlerine göre, son üç haftada hükümet karşıtı protestolarda 600’den fazla kişi hayatını kaybetti. Askeri Söylem Sertleşiyor ABD Başkanı, şiddetin tırmanması halinde Washington’un “çok güçlü seçenekleri” değerlendireceğini söyleyerek askeri söylemini de sertleştirdi. İran Dışişleri Bakanı ise Tahran’ın müzakerelere açık olduğunu belirtirken, ülkenin aynı zamanda “savaşa hazır” olduğunu ifade etti. İran, önceki gerilim dönemlerinde Hürmüz Boğazı’nı kapatma seçeneğini gündeme getirmişti. Pazar günü Tahran’da üst düzey bir siyasetçi, ABD’nin olası bir saldırısı durumunda uluslararası gemilerin hedef alınabileceği uyarısında bulundu. Trump’ın ulusal güvenlik ekibinin, İran’a yönelik olası senaryoları görüşmek üzere bugün Beyaz Saray’da bir araya gelmesi bekleniyor. Tanker Piyasasında Olası Etkiler Aracı kurum BRS’ye göre İran, günlük yaklaşık 1,6 milyon varil petrol ihraç etmeye devam ediyor ve bu sevkiyatın neredeyse tamamı “gri filo” tankerleriyle Çin’e yönlendiriliyor. Ancak BRS, gerilimin tırmanması halinde, özellikle Venezuela’daki arz sorunları da dikkate alındığında, Çin’in alternatif Orta Doğu ham petrolüne yönelebileceği uyarısında bulunuyor. Böyle bir senaryonun, gri filo talebinin yerini ana akım tanker tonajına bırakmasına yol açabileceği ve bölgede VLCCile Suezmax kiralama oranlarını yukarı çekebileceği değerlendiriliyor. Kpler ve Vortexa verilerine göre, İran’ın Çin’e yakın sularda depolanan petrol stokları 166 ila 170 milyon varil aralığıyla tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşmış durumda. Konteyner Taşımacılığı Daha Sınırlı Etkilenecek Konteyner taşımacılığı açısından risklerin daha sınırlı olduğu belirtiliyor. Konteyner rezervasyon platformu Freightos’un araştırma başkanı Judah Levine, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini, buna karşılık küresel konteyner hacminin yalnızca yüzde 2 ila 3’ünün bu dar boğazı kullandığını ifade etti. Levine, olası bir aksamanın küresel ölçekte sistemik olmaktan ziyade bölgesel etki yaratacağını, ancak Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Orta Doğu’nun en büyük aktarma merkezi olan Cebel Ali Limanı’na erişimi fiilen kesebileceğini ve Güney Asya üzerinden yeniden yönlendirmeleri zorunlu kılabileceğini belirtti. Bunun da geçici tıkanıklıklara ve yukarı yönlü fiyat baskılarına yol açabileceği kaydedildi. Tanker Serbest Bırakıldı, Riskler Sürüyor Artan gerilim ortamında nadir görülen bir gerilimi azaltma işareti de ortaya çıktı. Denizcilik istihbarat şirketi TankerTrackers.com, İran’ın Marshall Adaları bayraklı, Yunanistan’a ait St. Nikolas tankerini iki yıl alıkoyduktan sonra sessizce serbest bıraktığını bildirdi. Tanker, Ocak 2024’te Umman Körfezi’nden Irak ham petrolü taşırken ele geçirilmişti. Olay, geminin daha önce Suez Rajan adıyla İran petrolü taşırken ABD tarafından alıkonulmasına misilleme olarak değerlendirilmişti. Serbest bırakma kararı, Hürmüz Boğazı’ndaki karşılıklı gemi el koymalarıyla şekillenen uzun bir gerilim döneminin sona erdiğine işaret etse de, küresel denizcilik sektörüne yönelik risklerin yüksek seviyesini koruduğu vurgulanıyor. 2026’ya Jeopolitik Yeniden Yapılanma Damgası 2026 yılı, küresel tanker taşımacılığı açısından iki büyük gelişmeyle başladı: İran’daki devam eden istikrarsızlık ve 3 Ocak’ta ABD özel kuvvetlerinin Venezuela’da Nicolas Maduro rejimini devirmesi. Yunan aracı kurum Xclusiv Shipbrokers, yeni raporunda Caracas’taki gelişmelerin tanker piyasasında “çok yıllık bir yeniden yapılanma için katalizör” oluşturduğunu belirtti. Rapora göre, ağır ham petrol akışlarının yeniden yönlendirilmesinin yarattığı lojistik zorluklar, 2026 yılı boyunca ton-mil talebini destekleyecek. Xclusiv değerlendirmesinde, “Gemi sahipleri için önümüzdeki dönemde asıl zorluk, kargo bulmaktan ziyade, jeopolitik incelemelerin yoğunlaştığı bu yeni ortamda modern kiralama işlemlerinin gerektirdiği ‘temiz’ teknik ve düzenleyici profili karşılayabilmek olacaktır” ifadelerine yer verdi.