Şerif Yenen: 37 Gemi Batığı Bulundu, Müze Hâlâ Yok!

Yenikapı metro kazıları sırasında ortaya çıkarılan ve dünya çapında eşine az rastlanan 37 gemi batığının sergilenmesi için planlanan müze projesi, aradan geçen 10 yılı aşkın süreye rağmen hayata geçirilemedi. Turist rehberi ve araştırmacı yazar Serif Yenen, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda sürece tepki göstererek, “Bu konu siyaset üstü bir kültürel miras meselesidir” dedi. İstanbul’un tarihi derinliğini gözler önüne seren en önemli arkeolojik keşiflerden biri, Yenikapı metro ve Marmaray kazıları sırasında ortaya çıkarılmıştı. 2004–2013 yılları arasında yürütülen kurtarma kazılarında tam 37 gemi batığı gün yüzüne çıkarıldı. Bizans’tan Osmanlı öncesine uzanan bu batıklar, uzmanlar tarafından “dünya çapında bir arada bulunmuş en büyük batık koleksiyonlarından biri” olarak nitelendirildi. Şerif Yenen, Türkiye seyahat uzmanı, seyahat yazarı, turist rehberi, acenteci, konuşmacı ve turizm filmleri yapımcısı. Kazılar sırasında yalnızca gemiler değil; liman yapıları, günlük yaşam objeleri ve on binlerce arkeolojik eser de ortaya çıkarıldı. Dönemin bilim çevrelerinde ve kamuoyunda büyük heyecan yaratan bu keşifler, İstanbul’un denizcilik tarihine ışık tutacak nitelikteydi. Müze Sözü Verildi, Yarışmalar Açıldı… Sonrası Sessizlik Hatırlanacağı üzere, dönemin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş döneminde, Yenikapı çevresinde uluslararası mimari yarışmalar düzenlenmiş ve bir su altı/arkeoloji müzesi inşa edileceği kamuoyuna duyurulmuştu. Planlanan müzede, Yenikapı’da bulunan 37 batığın, modern sergileme teknikleriyle halka açık şekilde sunulması hedefleniyordu. Hatta bu süreçte, İstanbul Arkeoloji Müzeleri bünyesinde bazı batıklar ve eserler geçici sergilerle ziyaretçilere gösterildi. Ancak aradan geçen 10–13 yıla rağmen, kalıcı müze projesine dair somut bir gelişme yaşanmadı. Serif Yenen: “Bu Bir Kültürel Miras Meselesi” Turist rehberi, rehber kitap yazarı ve Smithsonian Enstitüsü’nde konuk konuşmacı olarak da görev yapan Serif Yenen, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda konuya dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “Yenikapı batıkları nerede, müze neden hala yok?! Yenikapı kazılarında bulunan 37 batık… on binlerce eser… nerede? Hani bir müze açılacaktı? Hatırlarsanız bu konuyu daha önce de ele almıştım. Yenikapı metrosu inşaatı sırasında ortaya çıkan batıkların ardından, İstanbul’da çok kapsamlı bir arkeolojik kurtarma kazısı yürütüldü. 2004–2013 yılları arasında tam 37 gemi batığı bulundu. Hatta bu batıklar için şu söylendi: “Dünya çapında bir arada bulunmuş en büyük batık koleksiyonlarından biri.” O dönem herkes heyecanlanmıştı. Çünkü çalışmalar gerçekten çok ciddiydi. Kısmen İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde geçici sergiler de yapıldı. Sonra ne oldu? Rahmetli Kadir Topbaş döneminde uluslararası yarışmalar açıldı. Bu yarışmaların sonunda Yenikapı civarında, bir su altı müzesi inşa edilecekti. Ve bu 37 batık… orada, herkesin görebileceği şekilde sergilenecekti. Ama aradan 10–13 yıl geçti. Ve hâlâ… bu müzeden haber yok. Bu konu nerede takıldı bilmiyorum. Ama eğer siyasete takıldıysa… Bence bu konu siyaset üstü bir mesele. Bu bir kültürel miras meselesi. Ve bu miras, hepimizin.” Yenen’in bu çıkışı, sosyal medyada kısa sürede geniş yankı bulurken, birçok kullanıcı da İstanbul’un dünya çapındaki bu arkeolojik değerinin neden hâlâ görünür kılınamadığını sorguladı. İstanbul İçin Kaçırılan Bir Kültür ve Turizm Fırsatı mı? Uzmanlara göre Yenikapı batıkları için hayata geçirilecek nitelikli bir müze; İstanbul’un kültür turizmi çeşitliliğini artıracak, Şehri dünya denizcilik tarihi açısından önemli bir merkez haline getirecek, Yerli ve yabancı ziyaretçiler için benzersiz bir çekim noktası oluşturacaktı. Bugün ise bu eşsiz mirasın büyük bölümü depolarda, restorasyon ve koruma süreçlerinde bekliyor. Soru Net: Yenikapı Müzesi Ne Zaman? Yenikapı batıkları, yalnızca İstanbul’un değil, dünya kültür mirasının bir parçası olarak görülüyor. Aradan geçen uzun zamana rağmen müzenin hâlâ hayata geçirilememesi, “Bu proje neden rafa kalktı?” sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Kamuoyunun beklentisi ise açık: Bu benzersiz mirasın hak ettiği şekilde sergilenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması.