Panama Kanalı’nda Tarihi Atama: İlk Kadın Başkan Görevde

Panama Kanalı yönetiminde tarihi bir dönüm noktası yaşanıyor. Panama Cumhurbaşkanı José Raúl Mulino, kanalın yönetim kurulunun ilk kez bir kadın yöneticiyi başkanlığa atadığını açıkladı. Deniz mühendisi Ilya Espino de Marotta, 1 Ekim itibarıyla resmen göreve başlayacak. Halen kanal yönetiminde başkan yardımcılığı görevini sürdüren Espino de Marotta, küresel deniz ticaretinin baskı altında olduğu kritik bir dönemde görevi devralıyor. Artan gemi trafiği, yaklaşan El Niño riski ve ABD’den gelen siyasi baskılar yeni dönemin ana gündem maddeleri arasında yer alıyor. 40 Yıllık Deneyim Texas A&M Üniversitesi mezunu olan Espino de Marotta’nın, Santa María La Antigua Üniversitesi’nde Ekonomi Mühendisliği yüksek lisansı bulunuyor. Ayrıca INCAE Business School ve Kellogg School of Management bünyesinde yönetici eğitimleri aldı. Yetkililer, Espino de Marotta’nın ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen kapsamlı değerlendirme süreci sonunda seçildiğini belirtti. Kanalda 35 yılı aşkın görev yapan deneyimli yönetici, genişleme projeleri dahil birçok stratejik çalışmayı yönetti. Trafik Rekor Seviyeye Yaklaştı Küresel denizcilik kuruluşu BIMCO verilerine göre, Orta Doğu’daki gerilimler ve Hürmüz Boğazı üzerindeki riskler, Panama Kanalı’na yönelen gemi trafiğini artırdı. Artan enerji fiyatlarıyla birlikte ABD’nin petrol ve LNG ihracatı yükselirken, Asya pazarının da bu açığı Amerikan enerji sevkiyatlarıyla kapatmaya çalıştığı belirtiliyor. BIMCO verilerine göre: Panama Kanalı’ndan günlük geçişler geçen yıla göre yüzde 8 arttı. Günlük ortalama gemi geçişi 38’e ulaştı. Son beş haftada trafik artışı yüzde 16 seviyesine çıktı. Bekleme süreleri yıllık bazda yüzde 50 yükselerek ortalama 47 saate ulaştı. Nakliye Analizi Müdürü Filipe Gouveia, kanalın günlük maksimum kapasitesinin 36 ila 40 geçiş arasında olduğunu belirterek sistemin neredeyse tam kapasite çalıştığını söyledi. Slot Fiyatlarında Patlama Yoğunluk nedeniyle rezervasyonsuz geçişler için yapılan ihale fiyatları da rekor kırıyor. Denizcilik aracı kurumlarına göre, Mayıs ayı başında bir geçiş slotu için tam 4 milyon dolar ödendi. Savaş öncesinde ortalama 150 bin dolar civarında olan fiyatların bugün yaklaşık 400 bin dolara yükseldiği belirtiliyor. En yoğun kullanılan gemi kategorileri ise: Konteyner gemileri LPG tankerleri Petrol tankerleri Dökme yük gemileri olarak sıralanıyor. Haziran’da Bakım Krizi Kapıda Gatun Kilidi doğu şeridinde 9 Haziran’da başlayacak bakım çalışmaları nedeniyle kapasitenin geçici olarak düşürüleceği açıklandı. 17 Haziran’a kadar sürecek bakım döneminde: Günlük rezervasyon kotası 16 gemiye indirilecek Geçişler tek şerit üzerinden yapılacak Rezervasyon kapasitesi normalin 10 gemi altında olacak Yetkililer, bu süreçte bekleme sürelerinin daha da artabileceği uyarısında bulundu. El Niño Endişesi Sürüyor Panama Kanalı için bir diğer büyük risk ise yaklaşan El Niño hava olayı. 2023-2024 döneminde yaşanan kuraklık nedeniyle kanal yönetimi günlük geçişleri 22 gemiye kadar düşürmek zorunda kalmış, maksimum draft seviyeleri azaltılmıştı. Ancak yetkililer bu kez daha hazırlıklı olduklarını belirtiyor. Özellikle Gatun Gölü su seviyelerinin yüksek tutulduğu ve rezervuarların güçlü durumda olduğu ifade ediliyor. Şimdilik 2026 yılı içinde yeni bir kısıtlama öngörülmese de durumun yakından takip edildiği kaydedildi. ABD Baskısı ve Yeni Liman Planları Uzun vadede Espino de Marotta’nın karşılaşacağı en büyük siyasi başlıklardan biri ise ABD ile ilişkiler olacak. Donald Trump yönetiminin geçmişte ABD hükümet gemileri için ücretsiz geçiş talebinde bulunduğu hatırlatılırken, Washington’ın Çin etkisine ilişkin eleştirilerinin de sürdüğü belirtiliyor. Panama yönetimi ayrıca kanalın her iki ucunda yeni liman terminalleri geliştirmeyi planlıyor. Bu süreç, Hong Kong merkezli CK Hutchison Holdings ile devam eden hukuk mücadelesi nedeniyle dikkatle izleniyor. Bunun yanında: Doğalgaz boru hattı projeleri Yeni lojistik koridorları Su yönetimi yatırımları Rezervuar kapasitesini artıracak projeler de Panama Kanalı’nın uzun vadeli stratejik planları arasında bulunuyor.