İran Donanması Saldırıya Hazırlıksız mıydı?

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik önleyici saldırısından hemen önce Orta Doğu’da tansiyon zirveye çıktı. Saldırının ayak sesleri, askeri ve sivil hareketlilikteki sıra dışı değişimlerle kendini gösterdi. ABD Donanması’na ait USS Gerald R. Ford (CVN-78) uçak gemisi taarruz grubu İsrail kıyılarına yaklaşırken, uluslararası havayolu şirketleri İran hava sahasından geçen rotalarını bir gün önceden değiştirdi. Buna karşın İran’ın düzenli donanması Nedaja’nın, saldırıdan saatler öncesine kadar ana limanlarından toplu bir denize açılma manevrası gerçekleştirmediği görüldü. Bandar Abbas’ta Kritik Hareketlilik 25 Şubat itibarıyla Nedaja’ya bağlı fırkateynler IRINS Sabalan (F73), IRINS Sahand (F74), IRINS Jamaran (F76) ve IRINS Zagros (H313) Bandar Abbas Deniz Limanı’nda demirliydi. 28 Şubat’ın ilerleyen saatlerinde doğrulanmamış raporlar, IRINS Jamaran (F76)’ın saldırıya uğradığını öne sürdü. İç limanda yarı operasyonel olduğu değerlendirilen IRINS Taregh (S901) ile kuru havuzda kapsamlı bakım gören IRINS Nooh (S902) bulunuyordu. Üçüncü Kilo sınıfı denizaltı IRINS Yunes (S903)’in ise birkaç ay önce kuru havuzdan ayrılmasının ardından nerede olduğu bilinmiyor. Dikkat çeken bir diğer unsur ise lojistik gemilerin limanda bulunmamasıydı. IRINS Kurdestan (K442) 27 Şubat’ta dış limanda yer alırken, ertesi gün konum değiştirdi ve yerini dönüştürülmüş tanker IRINS Makran (K441) aldı. İran Devrim Muhafızları Donanması’na (Nedsa) ait katamaran korvet IRIS Shahid Nazeri her zamanki gibi batı havzasında demirliyken, insansız hava aracı taşıyıcısına dönüştürülen IRIS Shahid Mahdavi (C110-3) ve IRIS Shahid Bagheri (C110-4) 27 Şubat’ta Bandar Abbas açıklarında normal konumlarında görüldü. Konarak Deniz Üssü’nde Patlama ve Batma İran’ın doğusunda, Chah Bahar yakınlarındaki Konarak Deniz Üssü’nde 28 Şubat tarihli uydu görüntüleri çarpıcı bir tablo ortaya koydu. Muhtemelen bir fırkateynin bağlı bulunduğu rıhtımdan duman yükseldiği, bir geminin suya battığı ve enkaz parçalarının çevreye dağıldığı görüldü. Yan yana bulunan ve muhtemelen Kaman sınıfı iki hızlı hücum botunun ise hasar almadığı değerlendirildi. Aynı gün Chah Bahar’daki 10TAB hava üssünün de hedef alındığı ve gemisavar insansız hava araçlarının depolandığı güçlendirilmiş sığınakların vurulduğu iddia edildi. Jask Deniz Üssü Sessiz Nedaja Deniz Bölgesi’nin merkezi olan Jask Deniz Üssü’nde 27 Şubat tarihli görüntülerde yalnızca bir devriye botu görüldü. Normalde sınırlı kullanılan bu üsse, Bandar Abbas’tan herhangi bir geminin kaydırılmadığı anlaşılıyor. Bu durum, saldırı öncesinde İran donanmasının geniş çaplı bir önleyici dağıtım yapmadığına işaret ediyor. Trump: “Donanmalarını Yok Edeceğiz” ABD Başkanı Donald Trump, saldırıyı duyururken “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında “donanmalarını yok edeceğiz” ifadesini kullandı. Ancak bu sözlerle İran’ın düzenli donanması Nedaja’yı mı yoksa Hürmüz Boğazı’ndaki tehditlerle anılan Devrim Muhafızları Donanması’nı mı kastettiği netleşmedi. İlk raporlar, hem Nedaja hem de Nedsa unsurlarının hedef alındığını gösteriyor. Enerji Tesisleri de Hedefte İlk saldırı raporlarına göre Kharg Adası’ndaki petrol yükleme terminali vuruldu. Eğer doğrulanırsa, Jask açıklarındaki Tek Nokta Bağlama Sistemi ile inşaatı süren Bushehr LNG Terminali gibi tesislerin de hedef alınmış olabileceği değerlendiriliyor. Daha önceki saldırılar iç kesimlerdeki rafinerileri hedef almamıştı. Bu kez kapsamın genişleyebileceği belirtiliyor. Hürmüz’de Trafik Azaldı 28 Şubat gecesi Hürmüz Boğazı Trafik Ayrıştırma Sistemi’nin doğu yönlü dış kanalı Körfez’den çıkan gemilerle doluydu. Ancak giriş yönlü trafik oldukça sınırlı kaldı. 1 Mart itibarıyla dış trafik birkaç gemiye düşerken, içeriye doğru neredeyse hiç geçiş olmadı. Dubai merkezli İngiltere MTO kuruluşu olay raporu yayımlamazken, denizcilik çevreleri bölgedeki belirsizliğin ticari trafiği ciddi şekilde etkileyebileceğini belirtiyor. Husilerden Kızıldeniz Açıklaması Saldırı öncesinde Yemen’deki Husi güçlerinin “İnsani Operasyonlar Koordinasyon Merkezi”, Kızıldeniz ve Aden Körfezi’nde İsrail bağlantılı gemilere yönelik saldırıların yeniden başlatılacağını duyurdu. Bu açıklama, Körfez’den Kızıldeniz’e uzanan hatta tansiyonun daha da yükselebileceği yönünde endişeleri artırdı. Bölgede askeri hareketlilik sürerken, hem enerji piyasaları hem de küresel deniz ticareti açısından kritik bir döneme girildiği değerlendiriliyor.