Hürmüz kriziyle bunker yakıt fiyatları zirveye çıktı

Ortadoğu’da artan gerilim ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel bunker yakıt piyasasında sert fiyat dalgalanmalarına yol açtı. Petrol tedarik zincirinin sekteye uğramasıyla birlikte, başta Asya olmak üzere birçok bölgede bunker yakıt fiyatları tarihi seviyelere yükseldi. Singapur’da bunker yakıt fiyatları ton başına 1.100 doların üzerine çıkarak Brent ham petrolü fiyatlarının %60’tan fazla üzerine ulaştı. Normal koşullarda ham petrolden daha ucuz olan bunker yakıtı, Hint-Pasifik bölgesindeki rafinerilere yönelik arz kısıtları nedeniyle bu ilişkiyi tersine çevirdi. Arz şoku, fiyatlarda coğrafi ayrışmayı da beraberinde getirdi. Asya pazarına hızlı erişim sağlayan Fujairah’tan Long Beach’e kadar uzanan yakıt terminallerinde bunker fiyatları ton başına yaklaşık 1.100 dolar seviyesinde oluşurken, Houston, New York ve Rotterdam gibi daha uzak merkezlerde fiyatlar yaklaşık 320 dolar daha düşük, yani %30 indirimli seyrediyor. Yakıt ticaretinde de önemli değişimler gözleniyor. Maersk gibi büyük tüketiciler, olası arz sıkıntılarına karşı yakıt tedarikini kendi organizasyonlarıyla güvence altına almaya çalışıyor. Quantum Commodity Intelligence verilerine göre, Fujairah’daki işlem hacimleri COVID-19 pandemisinden bu yana en düşük seviyelere geriledi. Singapur’daki bazı tüccarlar ise fiyat oynaklığı nedeniyle yeni sipariş almaktan kaçınıyor. Piyasada stokların sınırlandığı ve yalnızca belirli müşterilere tedarik sağlandığı ifade ediliyor. Deniz yakıtı piyasasında özellikle Marine Gas Oil (MGO)fiyatları çatışmanın başlangıcından bu yana %160 oranında artarken, dizel ve jet yakıtı gibi orta distilat ürünlerde de güçlü yükselişler kaydedildi. Artan maliyetlerin, kiracılar ve yük sahipleri üzerinden nihai tüketiciye yansıtılması bekleniyor. Dünya Gıda Programı, enerji fiyatlarındaki yükselişin özellikle insani yardım alan kesimler için ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına bağlı olarak gübre fiyatlarının artması, gıda maliyetlerini daha da yukarı çekiyor. Programa göre, krizin sürmesi halinde Afrika’nın bazı bölgelerinde aşırı açlık oranı %20, Asya’da ise %25 artabilir. Özellikle Sudan gibi ithalata bağımlı ülkelerin bu durumdan en fazla etkileneceği belirtiliyor.