Hürmüz felci, denizcilik ekonomisini yeniden şekillendiriyor

İran ile ABD–İsrail koalisyonu arasındaki çatışmanın 10. gününe girmesi, küresel enerji ve denizcilik piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Petrol fiyatları erken işlemlerde 1988’den bu yana en büyük günlük artışlardan birinikaydederken, spot tanker navlunları da tarihi zirvelere ulaştı. Clarksons Research’ün tüm ticari denizcilik sektörlerini kapsayan göstergesi Clarksea Endeksi, cuma günü günlük 53.319 dolar ile tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Böylece endeks tarihinde günlük 50 bin doların üzerine yalnızca üçüncü kez çıkılmış oldu. Önceki iki rekor, 2007–2008 küresel denizcilik patlamasının zirvesinde görülmüştü. Bu seviye, 2025 yılı boyunca kaydedilen 26.836 dolarlık ortalamanın oldukça üzerinde. Clarksons haftalık raporunda, “Büyük operasyonel risk ve stres ortamına rağmen denizcilik piyasaları şu aşamada ‘kesintiden kaynaklanan olumlu etkiler’ görüyor” değerlendirmesinde bulundu. Petrol 115 Doları Aştı Petrol fiyatları pazartesi günü 2022’den bu yana ilk kez varil başına 115 doların üzerine çıktı. Orta Doğu’daki önemli enerji tesisleri de artan riskler nedeniyle mücbir sebep ilan etti. Bu tesisler arasında Bahreyn petrol şirketi BABCO, Kuveyt limanları ve Katar’daki Ras Laffan Limanı yer alıyor. VLCC Kiralama Ücreti Rekor Kırdı Tanker piyasasında da olağanüstü rakamlar görüldü. Embiricos filosuna ait 16 yaşındaki Kalamos VLCC tankeri, Hindistanlı enerji devi Bharat Petroleum tarafından günlük 770 bin dolar navlunla kiralanarak dünya rekoru kırdı. Ancak analistler, Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalması halinde bu yüksek navlunların kalıcı olmayabileceğini belirtiyor. Clarksons verilerine göre işlem hacimlerindeki düşüş, piyasa üzerinde baskı yaratabilir ve Baltık Borsası’ndaki VLCC spot fiyatları geçen haftanın sonuna doğru gerileme işaretleri göstermeye başladı. “Mevcut Durum Sürdürülebilir Değil” Tanker brokeri Poten & Partners, Hormuz çevresindeki mevcut durumun uzun süre devam edemeyeceğini vurguladı. Raporda, “Sonunda bölgede bekleyen tankerler başka pazarlarda iş aramak için ayrılacak. Orta Doğu üreticileri üretimi kısmak zorunda kalabilir ve küresel petrol akışındaki düşüş ton-mil talebini azaltarak navlunları aşağı çekecektir” ifadelerine yer verildi. İskandinav bankası SEB’in denizcilik analistleri de Basra Körfezi’nin fiilen kapalı kalması halinde çok sayıda açık geminin Atlantik pazarına yönelerek aşırı arz yaratabileceğini ve bunun navlunları düşürebileceğini öngörüyor. Denizciler Hayatını Kaybetti Bölgedeki çatışmalar denizcilik sektöründe can kayıplarına da yol açtı. Saldırıya uğrayan Safeen Prestige konteyner gemisine yardım eden bir römorkör cuma günü hedef alındı ve en az dört mürettebat üyesi hayatını kaybetti. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, denizcilerin ve ticari gemilerin hedef alınmaması çağrısını yineledi. Dominguez, “Bu kabul edilemez ve sürdürülemez. Tüm tarafların uluslararası hukuka uygun şekilde denizcilerin güvenliğini ve seyrüsefer özgürlüğünü koruması gerekir” dedi. ABD’den 20 Milyar Dolarlık Sigorta Desteği Bölgede ticaretin yavaşlamasının başlıca nedenlerinden biri de savaş riski sigortasının maliyetinin aşırı yükselmesi. ABD hükümeti bu sorunu hafifletmek için harekete geçti. ABD Kalkınma Finans Kurumu (DFC), savaş ve siyasi riskleri kapsayacak 20 milyar dolarlık bir reasürans programı başlattı. DFC Başkanı Ben Black ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından açıklanan program kapsamında uygun gemiler için 20 milyar dolara kadar kayıp sigortası sağlanabilecek. Programın uygulaması ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile koordineli yürütülecek. ABD Başkanı Donald Trump ise gerekmesi halinde ticari gemilere askeri refakat sağlanabileceğini açıkladı.