Ekonomide 2009 Nasıl Geçti?

Ekonomide 2009 Nasıl Geçti?2009’a Küresel Kriz Damgasını VurduEtkileri 2007 yılında başlayan, 15 Eylül 2008 tarihinde dünyanın en büyük yatırım bankalarından biri olan Lehman Brothers’ın batmasıyla tam anlamıyla açığa çıkan küresel kriz, 2009 yılına da damgasını vurdu. Özellikle 2009 yılının ilk çeyreği dünya ekonomisi için olağanüstü kötü geçti. Çok sayıda ülke ekonomide daralmayla karşı karşıya kaldılar. İlk çeyrekte Türkiye ekonomisi de son revize rakama göre, yüzde 14,7 gibi çok yüksek bir oranda daraldı. Daha sonra toparlanmaya başlayan Türkiye ekonomisi, revize rakamlara göre, ikinci çeyrekte yüzde 7,9, üçüncü çeyrekte yüzde 3,3 küçüldü. Daralan ekonomiyi canlandırmak için ülkeler ardı ardına teşvik ve kurtarma paketleri açıkladılar. En büyük teşvik paketini 787 milyar dolarla ABD oluşturdu. Türkiye de, tedbir paketlerini uygulamaya koydu. Türkiye’nin açıkladığı paketlerde büyük konutlarda, ticari araç ve otomobiller, elektronik, beyaz eşya, mobilya, bilişim, iş makinalarında vergi indirimleri yapıldı. Tüketici kredilerindeki Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF), gayrimenkul alım satımlarında tapu harcı düşürüldü. Model yılı 1979 veya daha eski olan motorlu taşıtların, hurdaya çıkarılması halinde ödenmemiş motorlu taşıtlar vergisi ve cezaları silindi. Ayrıca, yeni yatırımları teşvik etmek, istihdamı artırmak ve KOBİ’lere kredi desteği için 4 milyar liralık paket açıklandı. Bazı sektörlerde krizin etkilerini azaltmak için üç aylığına uygulamaya konulan ÖTV ve KDV indirimleri, oranlarda değişiklik yapılarak, daha sonra 30 Eylül 2009’a kadar uzatıldı. Merkez bankaları da ekonomileri yeniden canlandırmak için faiz oranlarını tarihi dip noktalara indirdiler. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da 18 Aralık 2008 tarihinde yüzde 15 olan borçlanma faiz oranını, 19 Kasım 2009 tarihinde yüzde 6,5’e kadar düşürdü. Rekor üstüne rekor kıran altının ons fiyatı 4 Aralık 2009 tarihinde 1.227,50 dolara kadar çıktı. Dünya geneline yayılan krizin finansal piyasalar üzerindeki etkileri, uygulanan parasal ve mali tedbirlerin etkisiyle 2009 yılının üçüncü çeyreğinde azaldı. Küresel kriz en fazla istihdam piyasasını vurdu. Tüm dünyada işsizlik en önemli sorun olarak ortaya çıkarken, dünya genelinde küresel kriz nedeniyle işsiz kalan sayısının 50-60 milyonu bulacağı raporlara yansıdı. Türkiye’de işsiz sayısı 2009 yılı Şubat ayında yüzde 16,1’e ulaşırken, bu oran Ağustos ayında yüzde 13,4’e geriledi. YTL’den "Yeni" İbaresi KaldırıldıTürkiye yeni yıla YTL’den ’’Yeni’’ ibaresinin kaldırılması ve Rusya-Ukrayna doğal gaz kriziyle başladı. OCAK Ekonomide 2009 yılının Ocak ayındaki gelişmeler özetle şöyle: 1 Ocak- YTL’den ’’Yeni’’ ibaresi kaldırıldı. YTL’lerin 2009 sonuna kadar yürürlükte kalmasına karar verildi. - Rusya doğal gaz firması Gazprom, Ukrayna’ya doğal gazı tamamen kestiğini bildirdi. - AB üyesi 11 ülke tarafından 1 Ocak 1999’da kurulan Avro Bölgesi, Slovakya’nın katılımıyla, 16 üyeye ulaştı. - Gelir vergisi tarifesi belirlendi. İlk dilim 7 bin 800 TL’den 8 bin 700 TL’ye, ikinci dilim 19 bin 800 TL’den 22 bin TL’ye, üçüncü dilim 44 bin 700 TL’den 50 bin TL’ye yükseltildi. Dördüncü dilim 50 bin TL üstü olarak belirlendi. 2 Ocak- TÜİK’e göre, 2008 yılında üretici fiyatları yüzde 8,11, tüketici fiyatları yüzde 10,06 arttı. 2008 yılı Aralık ayında ise üretici fiyatlarında yüzde 3,54, tüketici fiyatlarında yüzde 0,41 gerileme oldu. 6 Ocak- Bulgaristan, Rusya’nın, Ukrayna üzerinden Bulgaristan, Türkiye, Yunanistan ve Makedonya’ya verdiği gazı kestiğini bildirdi. - 1 Ocak 2009’da yürürlüğe giren 2009 yılı ithalat rejimiyle buğday, arpa, çavdar ve yulaf ithalatında yüzde 50 düzeyinde olan gümrük vergisi, yüzde 80’e çıkarıldı. Rusya, Avrupa’ya Doğalgaz Sevkiyatını Tümüyle Kesti7 Ocak- Ukrayna, Rusya’nın Avrupa’ya doğal gaz sevkıyatını tümüyle kestiğini bildirdi. - Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, 2009 yılında Eximbank’ın ihracatçılara 6,9 milyar dolar nakdi kredi ve 6 milyar dolar sigorta olmak üzere toplam 12,9 milyar dolar tutarında finansman desteği sağlayacağını bildirdi. - Hazine nakit dengesi, 2008 sonu itibariyle 16,3 milyar TL açık verdi. - Türkiye otomotiv pazarı, 2008 yılında, önceki yıla göre yüzde 17 oranında gerileyerek, 494 bin 23 adede düştü. 20. Stand By Resmi Görüşmeleri Başladı8 Ocak- Uluslararası Para Fonu (IMF), 20. stand by için resmi görüşmelerine başladı. - İngiltere Merkez Bankası gösterge faiz oranını yüzde 2’den bankanın 315 yıllık tarihindeki en düşük seviye olan 1,5’e indirdi. - Türkiye’nin sanayi üretimi Kasım ayında 2007 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 13,9 oranında azaldı. - Hazine Müsteşarlığı, 2017 vadeli global dolar tahvili ihracı ihalesinde, 1 milyar ABD Doları tutarında ihraç gerçekleştirdi. 9 Ocak- Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi ve diğer kamu alacakların erken tespiti için ’’Borç Takip ve Değerlendirme Sistemi’’, alacakların zamanında ödenmesi için de ’’Cebri Tahsilat Sistemi’’ kurmaya karar verdi. - Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, AB’ye uyum amacıyla, tarımsal ilaç üretiminde kullanılan 74 aktif maddenin üretimini ve ithalatını yasakladı. 10 Ocak- Sözleşmeli personelin maaşları yüzde 4 artırıldı. Sözleşmeli personelin tavan ücreti 2 bin 491 TL’ye yükseltildi. - Rusya ve Ukrayna doğal gaz gerginliğinde Ukrayna, Avrupa Birliği’nden gelen gözlemcileri kabul etti ve Rus doğal gazının Ukrayna üzerinden transit geçişine izin veren anlaşmayı imzaladı. 11 Ocak- Rusya ile Ukrayna arasındaki doğal krizi nedeniyle enerji dar boğazına giren Slovakya hükümeti, AB’nin iki yıl önce kapatma kararı aldığı Bohunice nükleer reaktörünü yeniden hizmete soktu. 12 Ocak- Ukrayna’nın transit Rus gazının izleme anlaşmasını imzaladığı ve önceki koşullarını geri çektiği bildirildi. - İmalat sanayinde kapasite kullanım oranı Aralık ayında, geçen yılın aynı ayına göre 16,4 puan azaldı ve yüzde 64,7 seviyesinde gerçekleşti. - Cari işlemler açığı geçen yıl kasım ayında, 2007 yılı aynı ayına göre yüzde 83,3 azalarak 559 milyon dolara geriledi. Ocak-kasım döneminde ise yüzde 17,6 artışla 38,8 milyar dolara yükseldi. Gazprom Avrupa’ya Gaz Vanalarını Açtı13 Ocak- Rusya doğal gaz firması Gazprom, Ukrayna üzerinden Avrupa’ya yeniden doğal gaz pompalanması için pompa istasyonlarına talimat verdi. - ABD Başkanı George W. Bush, 700 milyar dolarlık kurtarma planının kalan 350 milyar dolarının serbest bırakılmasını istedi. - Merkez Bankasının çeyrek yıl raporunda, Çin’in döviz rezervinin 31 Aralıkta biten 3 ayda 45 milyar dolar artarak 1,95 trilyon dolara çıktığı bildirildi. - Air France, 320 milyon avroyla Alitalia’nın ana sermayesine yüzde 25 oranında ortak oldu. - 2008 yılında toplam taşıt aracı üretimi yüzde 4,3 oranında artarak, 1 milyon 147 adede ulaştı. - Fındık Tarım Kooperatifi Birliği (FİSKOBİRLİK) Yönetim Kurulu Başkanlığına Lütfi Bayraktar getirildi. 14 Ocak- Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Türkiye’nin BB(-) olan uzun dönemli döviz cinsinden kredi notunu aynen teyit ederken, görünümünü ’’durağan’’ olarak açıkladı. - Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Genel Sekreteri Angel Gurria, avro bölgesinde durgunluğun artacağı uyarısında bulundu ve ’’Daha kötüsü yolda’’ ifadesini kullandı. - Avrupa Birliği dönem başkanı Çek Cumhuriyeti Başbakanı Mirek Topolanek, AB’nin enerji konusunda ’’en önemli önceliğinin’’ Nabucco projesi olması gerektiğini söyledi. Merkez Bankası’ndan 2 Puanlık Faiz İndirimi15 Ocak- Merkez Bankası 2005’ten bu yana en yüksek faiz indirimini gerçekleştirerek, faiz oranlarını 2 puan düşürdü. Borçlanma faiz oranı yüzde 15’den yüzde 13’e, borç verme faiz oranı ise yüzde 17,50’den yüzde 15,50’ye indirildi. - Avrupa Merkez Bankası faiz oranını yarım puan indirerek, yüzde 2’ye çekildi. - Türkiye’de Ekim 2008 dönemi itibariyle işsizlik oranı geçen yılın aynı dönemine göre 1,2 puan artışla yüzde 10,9’ye yükseldi. - Avrupa’da otomobil satışları 2008 Aralık ayında yüzde 17,8, yılın tamamında yüzde 7,8 gerileyerek, son 15 yılın en sert düşüşünü gerçekleştirdi. - Eximbank Genel Müdürü Ahmet Kılıçoğlu, kısa vadeli TL kredilerinin faiz oranlarında 1 puan indirim yapıldığını bildirdi. - Kredi faizlerinde sübvansiyon oranı, koyun-keçi ve arıcılık kredilerinde yüzde 40’tan yüzde 50’ye, tarımsal mekanizasyon kredilerinde yüzde 30’dan yüzde 40’a yükseltildi. 16 Ocak- KEY’de yeni ödeme listesi... 140 bin SSK’lı vatandaşa KEY paralarının ödenmesini sağlayacak liste, dağıtımı yapılmayan mükerrer Resmi Gazete’de yayımlandı. - Krize karşı önlemler çerçevesinde belli bir süre içinde birleşecek olan küçük ve orta boy şirketlere 1 ya da 2 yıl vergi muafiyeti geliyor. Lisanslı depoculuk işletmeleri de 5 yıl süreyle vergiden muaf olacak. - ABD hükümeti, Bank of America’ya 20 milyar dolar sermaye yardımında bulunma kararı aldı. - Ekonomik kriz ve hiperenflasyonla boğuşan Zimbabve’de, üzerinde 100 trilyon Zimbabve doları (yaklaşık 30 ABD Doları) kupürlü banknot piyasaya sürülecek. 18 Ocak- Maaşları katsayıya göre belirlenen memur emekli aylıkları da yılın ilk yarısında yüzde 4 zamlandı. - Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen, ihracatçılara 2009 yılında 350 milyon dolar devlet desteği verileceğini bildirdi. Nükleer Santral Yarışmasında Tek Firma Teklif Verdi19 Ocak- Nükleer santral yarışmasında, teklif veren JSC Atomstroyexport-JSC Inter Raoues-Park Teknik ortak girişim grubunun üçüncü (fiyat) zarfı açıldı. Buna göre Ortak Girişim Grubu, birim fiyat ağırlıklı ortalama olarak kilovatsaat başına 20,79 cent, değerlendirmeye esas indirgenmiş birim fiyat olarak ise 21,16 cent fiyat teklifinde bulundu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, söz konusu konsorsiyumun önceki fiyat teklifi dışında yeni bir revize mektubu TETAŞ Genel Müdürlüğüne verdiğini bildirdi. - İngiltere hükümeti, bankacılık sistemini desteklemek için 50 milyar sterlinlik ikinci önlem paketini açıkladı. - Dünya Bankası Başkanı Robert Zoellick, az gelişmiş ülkeler için acil destek fonu oluşturulmasını istedi. - Rusya ile Ukrayna arasında 10 yıl süreli doğal gaz anlaşması imzalandı. - Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca bu yıl kırsal kalkınma yatırım destekleme projeleri için 249 milyon lira kaynak ayrıldığı bildirildi. 20 Ocak- 2008 bütçesiyle 222,5 milyar TL harcama yapılırken, bütçe gelirleri de 204,5 milyar TL oldu. 2008 bütçesi, yılı 17 milyar 69 milyon TL açıkla kapattı. - Merkezi yönetim brüt borç stoku 2008 sonu itibarıyla 380,1 milyar lira oldu. - Fransa Başbakanı Francois Fillon, ulusal otomobil sanayisine 5 veya 6 milyar avro tutarında yardım yapılacağını açıkladı. - İtalyan otomotiv devi FIAT, ABD’nin otomotiv üretim şirketlerinden Chrysler ile stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. 21 Ocak- Rusya’nın Ukrayna üzerinden Avrupa ülkelerine gaz sevkıyatına yeniden başlamasının ardından, batı hattından gelen doğal gaz Türkiye’ye ulaştı. - İzmit Gaz Dağıtım San. ve Tic’in (İZGAZ) yüzde 90 hissesi, 232 milyon dolara Fransız GDF Suez firmasına devredildi. Arzuhan Doğan Yalçındağ Yeniden TÜSİAD Başkanı22 Ocak- Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) 39. Genel Kurulu toplantısında, Arzuhan Doğan Yalçındağ, yeniden başkanlığa seçildi. - Ulusal Süt Konseyi kuruldu. Geçici Başkan Murat Yörük oldu. 26 Ocak- Enerji sektöründe faaliyet gösteren TKİ, TTK, BOTAŞ, EÜAŞ, TEİAŞ,TETAŞ ve TEDAŞ 31 Aralık 2008 itibariyle birbirlerine olan borç ve alacakları, her hangi bir faiz ve gecikme zammı uygulanmaksızın takas ve mahsup suretiyle tasfiye edilmesine karar verildi. - Türkiye nüfusu 2008 yılı sonu itibariyle geçen yıla oranla binde 13,1 artarak 70 milyon 586 bin 256 kişiden 71 milyon 517 bin 100 kişiye yükseldi.