Arızalar geliyorum demez!

B.müh.Ömür Karataş, Genel müdür, ORTECH MARINE A.Ş Gemilerin arıza riski ile seyir yapmaları kaçınılmaz durum oldugu ileri sürülsede arızalanmadan ekonomik ömrünü tamamlayan çok gemi biliyorum. Armatorler ve Gemi işletmeleri karşılaşacakları arıza durumları için yedek akçe bulundururlar.                                    Ne olur ne olmaz diye Gemi seyre çıktığında ne zaman arıza yapacak diye bekleye dururlar. Gemilerde depolanan Kritik yedek parçalarda karşılaşılan Arızanın onarımında yeterli olmadığında , Gemi işletmecileri arızanın onarıılması için acil yedekparça arayışına girerler,bulamayınca ikinci el söküm malzemelerine, orginal yedek  parça bedeli oderler.             Bir an önce arıza giderilsin gemiinin ekonomik faliyeti sürsün isterler.                                               Akla gelmedik diye düşündükleri arızaların onarımını apar topar yedek parça ve onarım ekibi bularak yaptırdıklarında  karşılığında peşin para ile ödedikleri büyük bir miktar dövizin ellerinden çıktığında hissettikleri rahatlığı övünerek anlatırlar. Need olsa,                                      Gemi seyre başlamış kaybettikleri zamanı ve parayı nasıl olsa kazanacaklarını düşünürler. İşletmesini devraldığım; Kimyasal tanker filosunun bir gemisi teslim almadan  önce special surveyini ve havuz sürecini tamamlamış Karayiplerdeki Charter sözleşmesine katılmak üzere  Fransanın Dunkerque limanında ana makinelerinden birinde hararet sorunu bildiriyordu. Herhangi bir gecikme olmasın diye Geminin enspektorunu Gemiye gönderdim sorunun detaylı incelenip giderilmesini istedim. Gemi Limandan kalkınca Sorunun giderildiğini Kulerlerin temizlendiğini bildirdiler . Gemi Kanarya adalarında yeniden ayni sorunu bildirdiler. Tekrar enspektoru gönderdim. Hava kulerini temizledikleri sorunu giderdiklerini bildirdiler.  Gemi Karayiplerde Dominik limanına vardı ama Anamakinelerden birinin performansı düşük diye Kiralama işlemi başlatılamamıştı .  Hergün Ana makine soğutma sisteminde işlemler yapılıyor Kaverler defalarca sökülüyor Inter kulerler temizleniyor ama bir türlü hararet sorunu giderilemiyor.  Gemiyi bu sorunla birlikte kiraya gönderilmesi kabul edilemezdi ama yapacak birşey yoktu sorunu yerinde anlamak için kalktım Gemiye; Dominik limanına gittim. Durumu anlamak için Kaptan ve Basmuhendisle toplantı yaptım bir sürü soru sordum ‘’Hepsini yaptık. Ona baktık! bunu temizledik! ‘’diye hiç bir ayrıntıyı atlamadıklarını ifade ediyorlardı. ‘’Tamam o zaman  makineye inelim  Sorunlu Ana Makineyi devreye alıpçalıştıralım ne olup olmadığını görelim’’ dedim.  Makineyi sogutmak için Deniz suyu pompalarını çalıştırdıklarında Pompa çıkış basıncının 5 bar olması dikkatimi çekti . Valf mi kapalı kuler mi tıkalı desemde valflerin açık kulerlerin yeni temizlendiğini çektikleri fotoğraflar ile gösteriyorlardı. Basınç geycimi arızalı? dedim. Pompayı kapattırdığımda basınç sıfırlanıyor Çalıştırıldığında basınç 5 bar olarak görünüyordu. Basınç geyci arızalı olsada bu şekilde olmaz dedim Kupeşteye çıkıp deniz suyu çıkışını Gemi boş olduğu için su yüzüne çıkışını izledim  Deniz üzerinde  Hiç bir iz ve  su çıkış hareketi ve kabarcığı yoktu.  Bas mühendisi  yanıma aldım. Deniz suyu sogutma devresi üzerinde bütün valfleri tek tek sordum hepsini açıp temizlediklerini söyleyince Deniz suyu bordo çıkış valfini gösterdim bunu açtınızmı dediğimde Gülerek’’ Nasıl açalım denize çıkış valfi O! Gemi su alır’’   Benin değerlendirmeme göre Deniz suyu borda çıkış valfi tıkalı yada kapalı idi. Bu nedenle deniz suyu akışı olamadığı için Ana makine kulerleri soğutulamadığı nedenle Hararet yapıyorAna makine kısa zamanda Exhaust valfi yakıyor Kaverler boşu boşuna sökülüyor valfleri değişiyor. Ama anamakine soğutulamadığı için performansı yukseltilemiyor.  Deniz suyu borda çıkış valfinin sökülmesi için dalgıç yardımı ile bordo çıkışı kapatılıp valf açtırdım.  Borda valfinin diskinin yerinden kopup Borda çıkış borusunu tıkayarak Deniz suyu çıkışını  engellediği görerek yeni bordo valfi ile değiştirilerek Deniz suyu pompası çalıştırıldığında bozuk olduğu soylenen Deniz suyu basınç geycinin 1,5 Barı gösterdiği Ana makine kuler ve inter kulerleri soğuttuğu görülerek Ana makineye yol verdik Ana makinenin hararet yapmadığı ve performansını yükselttiği görülerek gemi ertesi gün kiralama işlemine hazır olduğu bildirilerek servise aldırdım. Geminin special surveyinde yapılması gereken borda valflerinin bakımı olmazsa olmaz kuralını atlandığında karşılaşılan sorun çözümünün misli mili pahalı uygulamalara kiralama ve servis kaybına neden olduğunu başımıza gelmeden anlayabilecek o kadar kolay çözümler varki special survey maliyetini düşürmek adına gözden kaçırılan bu gibi eksiklikler daha buyuk arızalara davetiye çıkarmaktadır. Kaybedilen kiralama zamanları 15-25.000USD/gün olduğu düşünülürse gemileri arıza halinde onarmaya çalışmanın maliyetinin kaç navlun olduğunu hesap etmeyi Gemi işletmecileri bizden daha iyi yapacaklardır. Gemileri onarmayı düsünmek yerine Gemilerin  bakımını yerinde ve doğru yapacak sistemleri kurmak yada bakım için profosyonel deneyimli firmalardan ara zamanlı yada tam zamanlı destekler satın almak Geminin onarımı ve yedek parça maliyetinden çok çok ucuza gelecektir. Zaman kaybı ve kira kayıp  maliyeti olmadığı gibi geminin performansını kaybetmediği için Navlun piyasasında öncelikli konumunu koruyacaktır.  Gemi yönetim firmalarında Gemilerin Yönetimi ve Running costunun gözetimi verilen Enspektor ve Teknik müdürler, Gemi maliyetine etken olacak kontrol maliyetlerini göz ardı ederek Gemileri  herhangi bir arızada kolay onarım ve gemiyi servise sokacak yedek parçaları gemide bulundurmayı ve Güvendikleri onarım firmalarına yaptırmayı tercih etmektedirler.  İşletmesini yaptığım 900TEU luk konteyner gemisini üçyıl boyunca işlettiğimde Geminin kritik yedek parçaları dışında gemiye ekstra yedek parça alımı planlamasına gerek duymadım.  Benim yönetimimde ;Gemi Italya -Malta arasında feeder gemi olarak kirada çalıştığı üç yıl zarfında bir gün offhire olmadı bir gün bile PSC a tutulmadan seyirlerini güvenleyapmıştır. Gemi benim yönetimimden ayrıldıktan altı ay sonra üç kez PSC den tutuklandı ve Gemiye yüzbin dolarları bulan yedekparça alımı yaptılar. Gemileri yedek parça ve tamir yürütmez Gemilerin enbüyük ihtiyacı; doğru ve yerinde bakımla yedek parça ve onarıma gerek kalmadan verimli seyrini yapmaktır. Gemileri periodik olarak doğru bakım değerlerinde olduğunun kontrollerinin yapılması ve bu değerlerin gemi personeli ve Yönetim personeli tarafından Kabul edilerek Kısa periodlar ile değişen Gemi personelinin Yapay zeka ile desteklenen doğru raporlar ile performans değerlendirmesinin yapılması, bu raporların gerçek ve eş zamanlı yönetim ofisi ile paylaşılması Gemi işletilmesi esnasında mükerrer yanlışların önüne geçecek Gemilerin onarım işletme ve zamansız duruş maliyetlerini ortadan kaldıracaktır. Yapay zeka destekli digital ortamda veriler doğrudan makine ve Gemi ekipmanlarından alınarak doğrulamaları ve performans ölçümleri yapılarak sonuçlar gösterge ile anlık Gemi ofislerinde ve Gemi yönönetiminin önünde eş zamanlı görünecektir.  Gemi personeli Günlük işlemlerini yaparken Yetersiz digital takip sistemlerini doldurmak ve onlardan rapor üretmek için günün yarısından fazlasını bilgisayar başında geçirmek ve üretilen raporların en az onbeş yirmi gün sonra Gemi yönetim ofisine göndererek karar üretilmesini beklemek nereden baksanız üç beş ayı almaktadır. Bu arada oluşan sorun anında çözülecekken bir virus gibi büyüyerek maliyeti yüksek arıza olarak baş göstermektedir. Çoklu gemisi olan filoda çalışırken iddia ile kendi bünyesinde ürettiği bakım onarım planlama sistemini oturtmak ve uygulamasını yaygınlaştırmak adına bakım ve onarım itemlerini zamanında yapan’’Over due’’ ye gecikmeye düşürmeyen Başmühendislere yılsonunda bir maaş ikramiye vadetmişti.  Bunu duyan baş mühendisler ne kadar uğraşsalarda Overdue yani işlemlerde Gecikme ye düşmeden yapamıyordu. Firmanın Baş mühendislerinden biri ödül almak için hergün sabah saat 8:00 de bilgisayarın başına oturuyor Overdue olacak bütün itemları tikleyerek onaylıyordu. Bu işlem nerdeyse yarım gününü alıyordu.           Ana makine seyir halinde iken Ana makine’de Kaver açıyor piston ve Segman ölçüleri aldığını teyit ediyordu. Yıl sonunda hiçbir Overdue yani gecikmiş Item olmayınca ödülü nü alıyordu. Bu şekilde Ayni Başmühendisin ödül olarak bir maaş ikramiye almasını sağlıyordu.  Bunun yanısıra şirkette çalışan Diğer başmühendislerle konuştuğumda; Over due itemleri bir turlü gideremediklerini; ya yedek parça eksikliği yada geminin seyir süresi ile çakışması ile planlamanın yetersiz kaldığını bahsetselerde Firmanın Genel müdürü kendisine gelen elektronik ortam bilgilendirmelerine göre Overdue’ su olmayan baş mühendise ödül vermeyi sürdürüyordu. Yetersiz ve sıradan bakım onarım planlama kontrol sistemleri Gemilerin Onarım maliyetlerini ve kayıp zamanlarını arttırmaktadır. İçinde bulunduğumuz Gemi yönetim sistemlerinde oluşan bilgi paylaşım doğrulama ve karar üretme gecikmelerinden kaynaklanan sorunlar; malıyeti yüksek arıza olarak karşılaşıldığında ; Gemi armatoru dahil tüm ilgili lerin açil ve ani çözüm üreterek oldukça pahalıya mal olacak çözümleri üretmeyi alışkanlık edindirmektedirler. Doğrulanmamış yada doğruluğu yeterli seviyeye ulaştırılmayan eksik planlı takip sistemlerinin Gemi ve Ofis çalışanının üzerindeki yükünü azaltarak  kalibrasyonu periodik yapılan sensorler ve göstergelerden  elde edilen bilgilerin Geminin Performansına yönelik sonuçlarını eş zamanlı olarak, Gemi yönetim ofisi ve Gemi yönetiminde Performans sonuçlarını olarak sunacak yapay zekalı digital sistemler Hem geminin emniyetli seyri için zamanında bakım kararlarını oluşturarak arızaların ve onarımların beklenmedik duruşların olmadığı  seyir güvenliğini  sağlayacaktır. Gemilerde: yapılacak doğru ve güvenilir Gemide ve ofisdeki personele ek yük getirmeyecek bakım ve performans sistemleri ile Arızalar Geliyorum demeyecektir.