AB; Rusya'ya Karşı 16. Yaptırım Paketini Kabul Etti

Rusya’nın yasadışı saldırganlığı 4. Yılına girerken, AB’nin Ukrayna için kalıcı bir barışçıl çözüm bulma çabası, yayımladığı yaptırım paketleriyle Rusya üzerindeki baskıyı artırarak devam etmektedir. Bu kapsamda kabul edilen 16. Yaptırım Paketi ile Rusya ekonomisinin enerji, ticaret, ulaşım, altyapı ve finansal hizmetler gibi sistemik olarak önemli sektörleri hedef alınmıştır. 16. yaptırım paketinin sektörler üzerindeki etki ve dağılımını paylaşacak olmakla birlikte, yaptırımların etkili olabilmesi için alınan bazı önlemler bu yazının konusunu oluşturacaktır. I. YAPTIRIMLARI AŞMA KARŞITI ÖNLEMLER VE EK LİSTELER Yaptırımlara süreklilik kazandırmak için önlem alınan bir diğer husus; yaptırımları aşma karşıtı önlemlerdir. AB, yaptırımların aşılma riskini gözeterek, bu riski minimum seviyeye çekmek amacıyla 16. Pakette bazı maddelere yer vermiştir. Buna göre; Belarus yaptırım rejiminde aynen yer almış olmakla birlikte; AB, ayrıca Belarus, Kırım ve Sivastopol ve Ukrayna'nın belirli hükümet dışı bölgelerine yönelik yaptırım rejimlerini de güncellemiş ve güçlendirmiştir. 16. paket ile hâlihazırda Rusya'nın enerji gelirlerine katkıda bulunan listeye 74 gemi daha eklenmiştir. Böylelikle Rusya'nın askeri-sanayi kompleksini, güvensiz petrol tankerlerinin operasyonlarını destekleyen ve yaptırım sınırlarını aşan 53 yeni şirket hedef alınmıştır. 16. yaptırım paketi ile oluşan ek listeler uyarınca; 48’i birey ve 35’i kuruluş olmak üzere; Rusya'nın askeri kompleksiyle bağlantılı olanlar, yaptırımları aşanlar, Rusya'nın kripto varlık borsaları ve denizcilik sektöründe faaliyet gösteren toplamda 83 kişi ve kuruluş için yaptırım öngörülmüştür. II. TİCARİ YAPTIRIMLAR 1- İlgili paket uyarınca Rus alüminyumuna yönelik doğrudan ithalat yasağı getirilmiştir. Bu yasak, Rusya'dan işlenmiş alüminyum ürünlerinin ithalatıyla birlikte, Rusya'dan ham alüminyum ithalatına da kapsamaktadır. 2- İşletmeler için sorunsuz bir geçiş sağlamak amacıyla, 2024 yılında AB ithalatının %80'ine denk gelen 275.000 tonun 12 aylık bir süre zarfında kullanılmasına izin veren bir kota mekanizması getirilmiştir. Rusya'nın cephede kullandığı önemli teknolojilere erişimini kesmek amacıyla ihracat kısıtlamaları bazı ürünler için genişletilmiştir. Bunlar: 1- Rusya'nın kimyasal silah olarak kullandığı, kloropikrin ve çift kullanımlı kimyasal ön maddeler, 2- Silah üretmek için kullanılan yazılımlar, insansız hava araçlarını (drone) kullanmak için video oyun kumandaları, 3- Askeri uygulamaları bulunan krom cevherleri ve bileşenleridir. III. ENERJİ YAPTIRIMLARI Daha önce izin verilen bir uygulama olan; Rus ham petrolü veya petrol ürünlerinin üçüncü bir ülkeye gitmesi ve AB limanlarında geçici depolama veya serbest bölge prosedürleri altında yerleştirilmesine tamamen yasak getirilmiştir. Mevcut yazılım yasağı ise Rusya'ya petrol ve gaz arama yazılımlarının ihracatını, sağlanmasını veya temin edilmesini kısıtlayacak şekilde genişletilmiştir. IV. TAŞIMA YAPTIRIMLARI 16. Paket ile karayolu taşımacılığı ve havayolu taşımacılığı kapsamında genişletilmeler yapılmıştır; 1- Rusya içindeki iç hat uçuşları, Rus havayollarına veya Rusya içindeki iç hat uçuşları için havacılık ürünleri tedarik eden üçüncü ülke taşıyıcıları, 2- AB karayolu taşımacılık şirketlerinde Rus sahipliğinin %25'in üzerine çıkmasını engelleyen bir değişiklik eklenmiştir. V. ALTYAPI YAPTIRIMLARI 1- İki Moskova havaalanı (Vnukovo ve Zhukovsky Havaalanları), dört bölgesel havaalanı, Volga limanı Astrakhan, Hazar Denizi'ndeki Makhachkala limanı, Baltık Denizi'ndeki Ust-Luga ve Primorsk limanları ile Karadeniz'deki Novorossiysk limanı da dahil olmak üzere, belirli Rus altyapıları üzerinde tam işlem yasağı getirilmiştir. 2- AB operatörleri tarafından Rusya'ya sağlanan inşaat hizmetlerini kapsayan inşaat hizmetleri yasağı gelmiştir. VI. FİNANSAL SEKTÖR YAPTIRIMLARI 1- Uzmanlaşmış finansal mesajlaşma hizmeti sağlama yasağı kapsamında 13 finansal kuruluş listeye eklenmiş, 2- Rusya Merkez Bankası'nın (SPFS) Finansal Mesajlaşma Sistemi'ni kullanarak AB yaptırımlarını aşan 3 banka üzerinde işlem yasağı uygulanmış, 3- İşlem yasağının genişletilmesiyle AB, Petrol Fiyat Tavanı'nı aşan ve gölge filosunun listedeki gemileriyle işlem yapan finansal kurumlar ile kripto varlık sağlayıcılarını listelemeyi sağlamıştır. A. Ortak Yüksek Öncelikli Ürünler Listesi (Şubat 2024) Bu liste, toplam 50 adet Harmonize Sistem (HS) kodu içeren dört aşamaya ayrılmıştır. Bu ürünler, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı kullandığı silah sistemlerine dahil olan ve Rusya Yaptırımlar Yönetmeliği uyarınca yaptırım uygulanan çift kullanımlı ve ileri teknoloji ürünleridir. Listeye Dahil Olan Ürünler ve Kategoriler: Tier 1: Entegre devreleri (aynı zamanda mikroelektronik olarak da adlandırılır) tanımlayan dört HS kodundan oluşmaktadır.   HS KODU İÇERİK 8542.31 Elektronik Entegre Devreler: İşlemciler ve Kontrolörler, hafızalarla, dönüştürücülerle, mantık devreleriyle, amplifikatörlerle, saat ve zamanlama devreleriyle veya diğer devrelerle birleşik olup olmasalar da dahildir 8542.32 Elektronik Entegre Devreler: Hafızalar 8542.33 Elektronik Entegre Devreler: Amplifikatörler 8542.39 Elektronik Entegre Devreler: Diğer Tier 2: Kablosuz iletişim, uydu tabanlı radyo navigasyonu ve pasif elektronik bileşenlerle ilgili elektronik ürünleri içeren beş HS kodundan oluşmaktadır. HS KODU İÇERİK 8517.62 Ses, görüntü veya diğer verilerin alımı, dönüşümü ve iletimi ya da yeniden üretilmesi için makineler, anahtarlama ve yönlendirme cihazları dahil 8526.91 Radyo navigasyon yardımı cihazları 8532.21 Diğer sabit kondansatörler: Tantalum kondansatörler 8532.24 Diğer sabit kondansatörler: Seramik dielektrik, çok katmanlı 8548.00 Makine veya cihazların elektriksel parçaları, 85. bölümde başka bir yerde belirtilmemiş veya dahil edilmemiş Tier 3: İki sete ayrılmıştır: Tier 3.A: Ayrı elektronik bileşenler, elektrikli fişler ve bağlantılar, dijital kameralar. HS KODU İÇERİK 8471.50 8471.41 veya 8471.49 alt başlıklarında yer almayan işlem birimleri, aynı muhafazada bir veya iki aşağıdaki birim türünü içerse de içermese de: Depolama birimleri, giriş birimleri, çıkış birimleri 8504.40 Statik dönüştürücüler 8517.69 Ses, görüntü veya diğer verilerin iletimi veya alımı için diğer cihazlar, kablolu veya kablosuz ağlarda iletişim cihazları dahil 8525.89 Diğer televizyon kameraları, dijital kameralar ve video kamera kayıt cihazları 8529.10 Her türlü anten ve anten reflektörleri; bunlarla kullanılmaya uygun parçalar 8529.90 Yalnızca veya esasen 8524 ile 8528 başlıklarındaki cihazlarla kullanılmaya uygun diğer parçalar 8536.69 1.000 V’yi aşmayan gerilim için fişler ve soketler 8536.90 Elektrik devrelerini anahtarlamak veya elektrik devrelerine bağlantı yapmak için kullanılan elektrikli cihazlar, 1 000 V’yi aşmayan gerilim için (sigortalar, otomatik devre kesiciler ve diğer elektrik devrelerini koruma cihazları, röleler ve diğer anahtarlar, lamba yuvaları, fişler ve soketler hariç) 8541.10 Diyotlar, ışığa duyarlı veya ışık yayan diyotlar (LED) hariç 8541.21 Transistörler, 1 W’dan daha düşük bir ısıtma gücüne sahip ışığa duyarlı transistörler hariç 8541.29 Diğer transistörler, ışığa duyarlı transistörler hariç 8541.30 Tiristörler, diaklar ve triaklar (ışığa duyarlı yarı iletken cihazlar hariç) 8541.49 Işığa duyarlı yarı iletken cihazlar (Fotovoltaik jeneratörler ve hücreler hariç) 8541.51 Diğer yarı iletken cihazlar: Yarı iletken tabanlı transdüktörler 8541.59 Diğer yarı iletken cihazlar 8541.60 Montelenmiş piezo-elektrik kristaller Tier 3.B: Mekanik ve elektronik olmayan bileşenler (örneğin yataklar ve optik bileşenler). HS KODU İÇERİK 8482.10 Bilyalı yataklar 8482.20 Konik makaralı yataklar, koni ve konik makaralı montajlar dahil 8482.30 Küresel makaralı yataklar 8482.50 Diğer silindirik makaralı yataklar, kafes ve makaralı montajlar dahil 8807.30 Diğer uçak, helikopter veya insansız hava araçları parçaları 9013.10 Silahlara takılabilen teleskopik dürbünler; periskoplar; makineler, cihazlar, enstrümanlar veya bu başlık veya XVI. Bölümdeki cihazların parçası olarak tasarlanmış teleskoplar 9013.80 Diğer optik cihazlar, cihazlar ve enstrümanlar 9014.20 Havacılık veya uzay navigasyonu için enstrümanlar ve cihazlar (pusulalar hariç) 9014.80 Diğer navigasyon enstrümanları ve cihazlarıTier 4: Tier 4.A: Elektrik bileşenlerinin ve devrelerinin üretimi ve kalite testi için üretim ekipmanları HS KODU İÇERİK 8471.80 Otomatik veri işleme makineleri için üniteler (işlem birimleri, giriş veya çıkış birimleri ve depolama birimleri hariç) 8486.10 Boule veya yonga üretimi için makineler ve cihazlar 8486.20 Yarı iletken cihazlar veya elektronik entegre devrelerin üretimi için makineler ve cihazlar 8486.40 Bu başlığa 11(C) notunda belirtilen makineler ve cihazlar 8534.00 Baskılı devreler 8543.20 Sinyal jeneratörleri 9027.50 Osiloskoplar ve osilografik cihazlar 9030.20 Diğer optik radyasyon kullanan enstrümanlar ve cihazlar (ultraviyole, görünür, kızılötesi) 9030.32 Kayıt cihazı olan multimetreler 9030.39 Gerilim, akım, direnç veya elektriksel güç ölçme veya kontrol etme enstrümanları ve cihazları, kayıt cihazı ile 9030.82 Yarı iletken yonga veya cihazlarını ölçme veya kontrol etme enstrümanları ve cihazları Tier 4.B: Metal işleme için CNC makineleri ve ilgili bileşenler. HS KODU İÇERİK 8457.10 Metal işlemek için işleme merkezleri 8458.11 Metal soymak için yatay tornalar, dönme merkezleri dahil, sayısal kontrollü 8458.91 Metal soymak için tornalar (dönme merkezleri dahil), sayısal kontrollü (yatay tornalar hariç) 8459.61 Metal freze makineleri, sayısal kontrollü (başlık 8458'deki tornalar ve dönme merkezleri, yol tipi ünite baş makineleri, delik delme makineleri, delik freze makineleri, delik makineleri ve dizayn tipi freze makineleri hariç) 8466.93 Başlıklar 8456 ile 8461 arasındaki makinelerle yalnızca veya esasen kullanılmaya uygun parça ve aksesuarlar, diğerleri B. EKONOMİK OLARAK KRİTİK ÜRÜNLER LİSTESİ (24 Şubat 2025) Güncellenmiş liste, Rusya'nın üçüncü ülkeler aracılığıyla temin etse de hâlâ AB'den bağımlı olduğu ürünleri içermektedir. Liste, 73 (Demir veya çelikten mamul maddeler), 84 (Makinalar), 85 (Elektronik), 87 (Taşıtlar) ve 89 (Gemi, tekne ve yüzen yapılar) başlıklarını kapsayan toplam 30 Harmonize Sistem (HS) kodu içermektedir. Listeye Dahil Olan Ürünler: HS KODU TANIM 7308 90 Demir veya çelikten yapılmış yapılar ve yapı parçaları, diğer (köprüler ve köprü bölümleri, kuleler ve kafes direkleri, kapılar ve pencereler ve bunların çerçeveleri, kapı eşiği, iskele, kalıp, destek veya çukur destekleme için kullanılan benzer ekipmanlar hariç) 8409 91 Sadece veya esasen kıvılcım ateşlemeli içten yanmalı piston motorlarıyla kullanılmaya uygun parçalar, diğer 8412 21 Hidrolik güç motorları ve motorları, doğrusal hareketli "silindirler" 8413 50 Sıvılar için pozitif deplasmanlı, geri tepme pompaları, güçle çalışan (8413.11 ve 8413.19 alt başlıklarında yer alan, içten yanmalı piston motorları için yakıt, yağlama veya soğutma maddesi pompaları ve beton pompaları hariç) 8419 50 Isı değişim üniteleri (kazanlarla kullanılanlar hariç) 8419 89 Malzeme işleme için makineler, tesisler veya laboratuvar ekipmanları, ister elektrikli ısıtmalı olsun, isterse de sıcaklık değişimi içeren bir işlemle (ısıtma, pişirme, kızartma, sterilizasyon, pastörizasyon, buharlama, buharlaştırma, yoğuşma veya soğutma gibi) malzeme tedavi etmek için kullanılan, diğer (evsel amaçlarla kullanılan makineler ve 8514 başlığındaki fırınlar, ocaklar ve diğer ekipmanlar hariç) 8419 90 Malzeme işleme için makineler, tesisler ve laboratuvar ekipmanları, ister elektrikli ısıtmalı olsun, isterse de sıcaklık değişimi içeren bir işlemle (ısıtma, pişirme, kızartma, sterilizasyon, pastörizasyon, buharlama, buharlaştırma, yoğuşma veya soğutma gibi) malzeme tedavi etmek için kullanılan, ve elektrikli olmayan anlık ve depolamalı su ısıtıcıları, diğer 8421 23 İçten yanmalı motorlar için yağ veya benzin filtreleri 8421 29 Sıvıları filtreleme veya arıtma makineleri ve cihazları (su ve diğer içecekler için olanlar, içten yanmalı motorlar için yağ veya benzin filtreleri ve yapay böbrekler hariç) 8421 39 Gazları filtreleme veya arıtma makineleri ve cihazları (izotop ayırıcılar ve içten yanmalı motorlar için emiş hava filtreleri hariç) 8421 99 Sıvıları veya gazları filtreleme veya arıtma makineleri ve cihazlarının parçaları, diğer 8424 30 Buhar veya kum püskürtme makineleri ve benzeri jetli püskürtme makineleri, içinde motoru bulunan su temizleme cihazları (özel kapları temizlemeye yönelik cihazlar hariç) 8428 33 Sürekli hareketli yük asansörleri ve taşıyıcıları, kayış tipi (yer altı kullanımı için olanlar hariç) 8428 39 Sürekli hareketli yük asansörleri ve taşıyıcıları, yükler veya malzemeler için (yer altı kullanımı ve kova, kayış veya pnömatik tipler hariç) 8428 90 Yük kaldırma, taşıma, yükleme veya boşaltma makineleri, diğer 8477 20 Kauçuk veya plastikleri işlemek için ekstrüderler 8477 80 Kauçuk veya plastikleri işlemek veya bu malzemelerden ürünler üretmek için makineler, bu bölümde başka şekilde belirtilmemiş veya dahil edilmemiş 8479 10 Kamu işleri, inşaat veya benzeri işler için makineler, diğer 8479 82 Karıştırma, yoğurma, ezme, öğütme, eleme, siftelenme, homojenleştirme, emülsiyon yapma veya karıştırma makineleri, diğer (endüstriyel robotlar hariç) 8479 89 Makineler ve mekanik cihazlar, diğer 8481 80 Borular, kazan gövdeleri, tanklar, variller veya benzerleri için cihazlar (basınç düşürme vanaları, pnömatik güç iletimini kontrol eden vanalar, geri dönüşsüz "non-return" vanalar ve güvenlik veya tahliye vanaları hariç) 8502 20 Kıvılcım ateşlemeli içten yanmalı piston motorlu jeneratör setleri 8507 10 Piston motorlarını çalıştıran "starter bataryaları" için kullanılan kurşun-asit akümülatörleri (kullanılmış olanlar hariç) 8537 10 Elektrik kontrolü veya elektriğin dağıtımı için panolar, dolaplar ve benzeri ekipman kombinasyonları, voltaj