AB, Rus Petrol Taşımacılığına Tam Yasak Hazırlığında

Avrupa Komisyonu, Rusya’ya yönelik hazırladığı son yaptırım paketinde, Rus ham petrolünün taşınmasına Avrupa merkezli denizcilik hizmetlerinin tamamen yasaklanmasını önerdi. Brüksel’in bu adımı, Ukrayna savaşı bağlamında yürütülen diplomatik süreçte Avrupa Birliği’nin müzakere gücünü artırma amacıyla attığı değerlendiriliyor. Öneri kabul edilirse, AB merkezli armatörler, sigorta şirketleri, finans kuruluşları ve diğer denizcilik hizmet sağlayıcıları Rus petrol taşımacılığına hiçbir şekilde katılamayacak. Bu yaklaşım, 2022’de ABD’nin öncülüğünde uygulamaya konulan G7 “fiyat tavanı” politikasından daha sert bir yaptırım anlamına geliyor. Fiyat tavanından geri adım G7 ülkeleri tarafından hayata geçirilen fiyat tavanı sistemi, Rus petrolünün belirlenen seviyenin altında satılması şartıyla Avrupa şirketlerinin taşımacılık ve sigorta hizmeti vermesine izin veriyordu. Avrupa’da varil başına yaklaşık 47,60 dolar seviyesinde uygulanan bu sınır, AB merkezli emtia tüccarları, gemi sahipleri ve sigortacılar için yaptırım riskine girmeden ticarete katılım imkânı sağladı. Brookings verilerine göre Baltık Denizi üzerinden yapılan Rus petrol ihracatının üçte birinden fazlası bu şekilde “yasal” tankerlerle taşınırken, kalan kısmı AB dışındaki “gölge filo” tarafından gerçekleştiriliyor. Avrupa Komisyonu Sözcüsü Paula Pinho, “Şimdiye kadar fiyat tavanı sayesinde Avrupa’nın da dahil olduğu petrol ihracatı devam ediyordu. Bu yasakla birlikte Rusya’dan petrol ihracatı daha da zorlaşacak. Önerinin mantığı budur” açıklamasını yaptı. Üçüncü ülke tesisleri de hedefte Yaptırım planı yalnızca taşımacılığı değil, Rus ham petrolünü işleyen yurtdışı tesisleri de kapsıyor. Gürcistan ve Endonezya’daki iki petrol terminaline yaptırım uygulanması öngörülüyor. Bu adım, AB’nin Rus enerji ticaretine dolaylı katkı sağlayan aktörleri de hedef alacağı mesajı olarak değerlendiriliyor. Müzakere gücü arayışı Öneri, ABD ile Rusya arasında Ukrayna’nın geleceğine ilişkin yürütülen temasların gölgesinde gündeme geldi. Süreçte sınırlı rol oynayan AB, ekonomik baskı araçlarını kullanarak masadaki etkisini artırmayı hedefliyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Moskova’nın Avrupa ile “müzakere ediyormuş gibi yapmaktan gerçek anlamda müzakereye” yönelmesi gerektiğini belirterek, petrol yaptırımlarının bu süreci hızlandırabileceğini ifade etti. Gölge filo riski Uzmanlar ise tam hizmet yasağının yeni riskler doğurabileceğine dikkat çekiyor. G7 fiyat tavanı politikası halihazırda Rus petrolünün önemli bölümünün denetimi zayıf, sigortasız veya düşük standartlı tankerlerden oluşan “gölge filo” tarafından taşınmasına yol açmıştı. Küresel hukuk firması Reed Smith’ten yaptırımlar uzmanı Alexander Brandt’a göre AB ve muhtemelen İngiltere’nin kapsamlı bir denizcilik hizmeti yasağına yönelmesi giderek daha olası. Ancak Brandt, tüm taşımaların bu tür tankerlerle yapılmasının güvenlik ve çevre risklerini büyütebileceği uyarısında bulunuyor. Uzmanlara göre yaptırımın etkisi henüz net değil. Tam yasak Rusya’nın petrol gelirlerini baskılayabilir; ancak aynı zamanda uluslararası deniz taşımacılığında denetimsiz “paralel filo”nun daha da büyümesine yol açma ihtimali de bulunuyor.