Haberin Eklendiği Tarih-Saat: 28 Haziran 2009 Pazar 16:41

BOZKURT – LOTUS

DÜNYA TARİHİ, DÜNYANIN EN SON MAHKEMESİDİR. TARİHİ İNSANLAR YAPAR, AMA ONLAR YAPTIKLARI TARİHİ BİLMEZLER. ( HEGEL 1770-1831 )

Uluslar arası sulardaki çatışma kazası yüzünden Lahey Adalet Divanı’na taşınmış ilk olay, Bozkurt-Lotus davasıdır. Bozkurt Türk bayraklı, Lotus da Fransız bayraklı ticaret gemileriydi. 2 Ağustos 1926 günü gecesi 23.40’da Ege Denizinde Midilli Adası’nın Sığrı Burnu alargasında (burundan 6 mil uzaklıkta) Bozkurt ve Lotus çatıştı. Bozkurt, kömür gemisiydi. Lotus da Messageries Maritimes Kumpanyasına ait yolcu gemisi. Çatışma kazası sonrasında Bozkurt battı. 8 Türk gemi adamı ve yolcusu boğularak öldü. Bozkurt’un kaptanıyla 10 gemi adamı ve yolcu Fransız vapuru tarafından kurtarılıp 3 Ağustos günü İstanbul’a getirildi.Kazada ölen gemi adamlarının açtıkları dava nedeniyle olay Türk yargısına taşındı. İstanbul Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davada Mahkeme Lotus gemisi güverte zabiti Demons’u 2 ay 20 gün hapis, 22 Lira para cezasına, Bozkurt gemisi kaptanı Hasan Bey de 4 ay hapis ve 33 Lira para cezasına çarptırdı. Dava, Fransa’nın uluslar arası suda meydana gelmiş çatışma kazasında Türkiye’nin yargı hakkı bulunmadığı yolundaki itirazı üzerine Lahey Adalet Divanına taşındı. Hâkim Mösyö Huber başkanlığında 11 hâkimden oluşan kurul, 7 Eylül 1927 tarihli ve 9 numaralı kararında şuna hükmetti: “Divan: Hususatı atiyyeye vicahen ve aranın inkısamı neticesinde Reisin reyi munzamına binaen ekseriyetle karar vermiştir. Şöyle ki:
1. 2 Ağustos 1926 tarihinde Fransız Lotus vapuru ile Türk Bozkurt vapurları beyninde vukua gelen müsademe neticesinde ve Fransız vapurunun İstanbul’a vüsulunu müteakib Türk kanunlarına tevfikan Lotus vardiyasında kumanda eden mülazım Demons aleyhine Bozkurt rakeblerinden sekiz Türk tebaasının ölümü dolayısıyla takibatı cezaiye icra etmekle Türkiye 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan İkamet ve Selahiyeti Kazaiye Ahidnamesinin 15. Maddesi hilafında Hukuku Düvel prensipleriyle mugayir hareket etmemiştir;
2. Binaberin Türkiye’nin mülazım Demons aleyhine takibat icra etmekle Hukuku Düvel prensipleri hilafına hareket ettiğinin tahakkuku şartıyla mumaileyhe itası tezekkür edilecek olan tazminat hakkında itayı karara lüzum görmemektedir.” 17.07.2008 Necmettin AKTEN

TÜRK ( Türk Temsilci Mahmut Esat Bozkurt ) ve FRANSIZ ( Fransız temsilci profesör basdevant ) taraflarının kendi tezlerini savunmasından sonra bozkurt lotus davasını sona erdirmek için toplanan divanda, oylar eşit olarak bölünmüştür. davanın türkiye lehine sonuçlanması başkan max huber'in nitelikli oyu sayesinde gerçekleşmiştir. mahmut esat bey (bozkurt), bu durumu dostu faruk nafiz çamlıbel'e şöyle aktarıyor: "mahkemenin kararı ekseriyetle verildi. hatta lehimizdeki reylerle aleyhimizdeki reyler birbirine müsavi(denk) idi. fakat mahkeme reisinin lehimizde verdigi rey iki rey sayıldıgı için, karar lehimize tecelli etti."
Adalet Divanının 7 eylül 1927 sabahı açıkladığı karar, genç cumhuriyet in uluslararası arenada lozan dan sonraki ikinci hukuk zaferiydi; kararda, lotus gemisinin kaptanı demons u tutuklayarak mahkum eden Türkiyenin LOZAN antlaşması hükümlerine ve hükümranlık haklarına uygun hareket ettiği kararı onaylanarak, fransa nın tazminat talebi reddedildi.


“Birgün Atatürk beni nezdlerine çağırdılar. Meseleyi bir daha izah etmemi istediler. Anlattım ve sözlerimi şöyle tamamladım: - Paşam, La Haye Adalet Divanına gidelim. Kimin haklı olduğu orada meydana çıksın. Ben hakkımızdan eminim. Müsaade ederseniz davamızı ben müdafaa edeyim. Kaybedersem memlekete bir daha dönmem. Fakat Kazanacağız. Hem Adalet Divanı önüne gitmeden Fransızların dediğini yapacak olursak Fransız devletinin tehditleri karşısında boyun eğmiş olacağız. Bu da onlara diğer meselelerde aynı tehditleri öne sürmek cesaretini verecektir. Hâlbuki La Haye Divanı’na gidersek davayı kaybetsek dahi şeref ve haysiyetimiz zedelenmez. Zira milletlerarası bir mahkemenin hükmüne uymak şerefsizlik değil bilakis büyük şereftir. Bu sözler üzerine Atatürk bana: - Güle güle git. Kazanacaksın. Kazanamasan da memleket seni bağrına basacaktır, dedi.” Mahmut Esat BOZKURT. Bozkurt Lotus Davası / Mustafa Balcıoğlu- Enver Bozkurt- M. Akif Kütükçü- Yasin Poyraz /2003/ Nobel yayınevi
Bazı kaynaklar davanın Türkiye’nin lehine neticelenmesinden sonra, davayı Atatürk’ün duyarlılıkla izlediğini ve çok önem verdiğini belirterek, Fransız Basınının Atatürk’ü ve Mahmut Esat Bozkurt’u kastederek “ASLAN PENÇESİNDEN BELLİ OLUR ” başlığı ile haber geçtiklerini yazarlar.

yıldırım DELİDUMAN 30-06-2009 15:54:35